Onze publicaties 
Condensatie is een veelvoorkomend probleem in woningen.
Lucht bevat van nature waterdamp en de dagelijkse activiteiten van bewoners genereren ook een aanzienlijke hoeveelheid (maaltijden bereiden, douchen, simpelweg zweten en ademen). Een huishouden van vier personen produceert bijvoorbeeld minstens 10 liter waterdamp per dag.
Als deze waterdamp niet snel genoeg wordt afgevoerd, kan hij bij contact met koude oppervlakken condenseren en van een gas in druppels veranderen.
Wanneer zich condens vormt op het oppervlak van een element (bijvoorbeeld op een bovendorpel, enkele beglazing of de hoeken van ramen), is er sprake van oppervlaktecondensatie.
Condensatie kan ook optreden aan de binnenkant van een wand die uit verschillende materialen bestaat (bijvoorbeeld een geïsoleerde muur): dit is inwendige condensatie.
Condensatie is een van de belangrijkste oorzaken van schimmelgroei.
Het fenomeen begrijpen
De hoeveelheid waterdamp die lucht kan bevatten, hangt af van de temperatuur. Dit is de relatieve vochtigheid (RV). Hoe kouder de lucht, hoe minder waterdamp deze kan vasthouden.
Het dauwpunt is de temperatuur waarbij waterdamp in de lucht condenseert en in druppels verandert. Het Mollier diagram kan worden gebruikt om dit dauwpunt te bepalen.
In een ruimte waar de omgevingstemperatuur 20° is en de relatieve luchtvochtigheid 50%, ligt het dauwpunt op 10°. Dit betekent dat als een muur een oppervlaktetemperatuur van 10° heeft (koude muur, bovendorpel van een raam,…), de lucht die in contact komt met deze wand afkoelt en niet langer zoveel waterdamp kan bevatten: er treedt condensatie op.
Bij dezelfde omgevingstemperatuur maar met een hogere relatieve luchtvochtigheid van 70% treedt er al condensatie op bij een wand met een oppervlaktetemperatuur van 14°.
Wat zijn de symptomen?
Oppervlaktecondensatie
Deze leidt tot het verschijnen van schimmels, de aantasting van pleisters en verf, het rotten van houten onderdelen zoals raamkozijnen…
Op metalen elementen zoals balken kan langdurige oppervlaktecondensatie leiden tot roestvorming en vroegtijdige veroudering.
Deze symptomen treden op in ruimtes waar de lucht te vol is met waterdamp en de wandoppervlakken koud zijn. Bijvoorbeeld:
- Op plafonds of in muurhoeken (koudebruggen) in badkamers en wasruimtes.
- In de kamers rond raamkozijnen (koudebruggen).
- In de woonkamers als er veel bewoners zijn.
- In kelders in bepaalde gevallen in de zomer, wanneer de buitenlucht warm en vochtig is maar de wanden van het lokaal koel blijven en het dauwpunt is bereikt.
De inwendige condensatie
In tegenstelling tot oppervlaktecondensatie leidt inwendige condensatie niet tot direct zichtbare symptomen, omdat het binnenin een composietwand gebeurt.
De aanwezigheid van vocht in een wand moet echter worden vermeden, omdat het de materialen kan aantasten en zo een impact kan hebben op de stabiliteit van het gebouw, de prestaties van de isolatie kan verzwakken, kan leiden tot de ontwikkeling van verborgen schimmel, enz.
Hoe kan dit verholpen worden?
Om het probleem te verhelpen, moeten twee aspecten worden aangepakt: de relatieve luchtvochtigheid verlagen en de temperatuur van de wanden verhogen.
De relatieve luchtvochtigheid verlagen
Er wordt een relatieve luchtvochtigheid tussen 40 en 60% aanbevolen. Boven dit niveau is de lucht vochtig en is er een groter risico op condensatie. Dit percentage kan eenvoudig gecontroleerd worden met een in de handel verkrijgbare hygrometer (zie kader volgende pagina).
- De lokalen verluchten: de ramen minstens 2 keer per dag gedurende 15 minuten openzetten helpt om vocht uit de woning te verwijderen.
Het is vooral belangrijk om te verluchten na elke handeling waarbij waterdamp vrijkomt (douchen, maaltijden bereiden, enz.), maar ook ’s ochtends na het slapen in een gesloten ruimte, omdat ademen een aanzienlijke hoeveelheid waterdamp produceert. - De productie van waterdamp in de woning beperken: door een afzuigkap te gebruiken en te voorkomen dat kleding binnenshuis wordt gedroogd.
- Een efficiënt ventilatiesysteem installeren: naast verluchting zorgt gecontroleerde ventilatie ervoor dat vocht uit de lucht wordt verwijderd dankzij een voortdurende luchtverversing.
Een compleet systeem omvat continue afzuiging van lucht uit vochtige ruimtes (badkamer, wasruimte, keuken, toilet) en toevoer van verse lucht naar droge ruimtes (kantoor, slaapkamer, woonkamer…).
Raadpleeg voor meer informatie onze brochure “Ventilatie van een te renoveren woning“
Ventilatie van een te renoveren woning
De verhogen
In het ideale geval daalt de oppervlaktetemperatuur van de wanden niet onder 17,5°. Bij deze temperatuur is het risico op condensatie beperkt, zelfs als de lucht vol vocht zit. Om dit te bereiken, is de ideale oplossing om de muren van buitenaf te isoleren.
Raadpleeg voor meer informatie onze brochure “Gevels isoleren via de buitenzijde – Principes en technieken“,
Gevels isoleren via de buitenzijde – Principes en technieken
In het geval van condensatie is het belangrijk om voldoende te verwarmen om de temperatuur van de kamer en de wanden te verhogen.
Isoleren zonder het ventileren te vergeten
Bij het uitvoeren van isolatiewerkzaamheden is het essentieel om rekening te houden met de ventilatie, om te voorkomen dat condensatie optreedt of wordt versterkt.
Een veelvoorkomend voorbeeld is de ontwikkeling van schimmel rond ramen na de vervanging van ramen met enkel glas door nieuwe ramen met dubbel of driedubbel glas. Omdat de beglazing niet langer de koudste wand is, wordt de condensatie die voorheen op de beglazing ontstond, overgebracht naar de andere koude wanden.
Dit kan worden verholpen door ventilatieroosters te installeren in de ramen van droge ruimtes en een luchtververser in vochtige ruimtes, of door te kiezen voor een systeem van balansventilatie.
Condensatie – Diagnostische hulpmiddelen
De hygrometer
Deze meet de relatieve luchtvochtigheid (in procenten).
Draagbare digitale hygrometers zijn erg praktisch voor particulieren en hebben een ingebouwde thermometer. Door de luchttemperatuur en vochtigheidsgraad weer te geven, maken ze het gemakkelijker om het binnenklimaat te controleren.
De infrarood thermometer/hygrometer
Hij combineert een thermometer, een draadloze wandtemperatuursensor en een dauwpuntweergave.
Hij meet de temperatuur van een oppervlak en controleert op condensatie. Omdat infraroodmetingen op afstand kunnen worden uitgevoerd, is dit instrument ook geschikt voor ontoegankelijke plaatsen (plafonds, hoeken van muren, enz.).
De thermische camera
Deze wordt gebruikt door professionals en vangt de infrarode straling op die wordt uitgezonden door objecten, en dus hun temperatuur, die vervolgens wordt weergegeven in de vorm van kleuren. Ze kan koude zones met weinig of geen isolatie opsporen en het risico op condensatie lokaliseren. Het is een duur instrument waarvoor een opleiding nodig is.
