Materialen

Er zijn drie belangrijke materialenvoor ramen op de markt: hout, PVC of aluminium. Daarnaast zijn ook andere materialen beschikbaar – staal, hout-alu, alu-PVC, polyurethaan – maar deze worden minder vaak gebruikt.

De materiaalkeuze hangt af van verschillende criteria: esthetiek, stedenbouwkundige regels, technische eisen, budget, milieu-impact…

Architecturaal uitzicht

Een materiaal gebruiken dat identiek is aan het origineel is vaak de oplossing die het meest rekening houdt met de gevelesthetiek. De huidige profielen zijn gestandaardiseerd en zien er heel anders uit dan die van de oude ramen. Houten profielen laten meer variatie toe qua vorm dan profielen in PVC en aluminium.

Ze kunnen worden gewijzigd, onder meer door het aanbrengen van lijstwerk, om het buitenaanzicht van de originele ramen getrouw te reproduceren. In het specifieke geval van stalen ramen is de meest geschikte oplossing deze te vervangen door stalen ramen met een thermische onderbreking. Om budgettaire redenen kan in sommige gevallen een vervanging door aluminium ramen met dunne profielen overwogen worden.

1

2

3

4

5

6

1. Welving : De welving van de bovenste dwarsregel blijft behouden.
2. Dubbel kader : In het vaste bovenlicht bevindt zich een dubbel kader dat aansluit op de stijlen van de vleugels.
3. Architraaf : Het lijstwerk dat op de architraaf
   is aangebracht ligt dicht bij dat van het oorspronkelijke raam.celle du châssis d’origine.
4. Centrale stijl: Het lijstwerk dat op de centrale stijl is aangebracht ligt dicht bij dat van het oorspronkelijke raam.
5. Waterlijst : De waterlijst heeft een profiel dat dicht bij het oorspronkelijke profiel ligt.
6. Dorpel:De dorpel heeft een profiel dat dicht bij het oorspronkelijke profiel ligt.

Stedenbouwkundige vergunning

Voor de vervanging van ramen die zichtbaar zijn vanaf de openbare ruimte is een stedenbouwkundige vergunning vereist wanneer dit leidt tot wijzigingen in de vormen, welving, indelingen en kleuren. Deze vergunning kan zonder architect worden uitgevoerd, als de wijzigingen geen structurele werkzaamheden inhouden (zoals bijvoorbeeld een wijziging van de latei of een verbreding van de opening).

Er zijn ook verplichtingen met betrekking tot de materiaalkeuze.

Het is nuttig om bij de dienst stedenbouw van de gemeente na te gaan of de bestaande ramen als model kunnen dienen, of dat ze reeds werden vervangen in overtreding met de wet.

Als het gebouw beschermd is of op de bewaarlijst staat, is altijd een stedenbouwkundige vergunning vereist. Het aanspreekpunt is dan de Directie Cultureel Erfgoed (DCE) van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Regelgeving voor mede-eigendom:

In de basisakte worden de ramen doorgaans vermeld als privatieve delen, maar de esthetiek van het gebouw is gemeenschappelijk eigendom. Om een algehele harmonie te garanderen, bepaalt de basisakte daarom meestal dat hun vervanging afhankelijk is van het akkoord van de mede-eigendom. De basisakte kan ook voorschriften bevatten over de materialen, kleuren en vormen van de ramen.

Waterdichtheid

Waterdichtheid vormt een basisvereiste voor de vensterramen, vooral in een gevel die aan slagregen (zuidwest) is blootgesteld. Ze wordt beïnvloed door de vorm van de profielen, de werking van de draineringen, de kwaliteit van de afdichtingen, de verbindingen en het hang- en sluitwerk. De meeste ramen voldoen aan deze eis, mits ze correct worden afgesteld en geplaatst.

Luchtdichtheid

Luchtdichtheid is van essentieel belang om hoge thermische en akoestische prestaties te bereiken. De luchtdichtheidsklassen voor ramen variëren van 1 tot 4. Klasse 3 is in principe voldoende voor de renovatie in een stedelijke omgeving. In de praktijk voldoen de meeste nieuwe ramen aan klasse 4. Het is daarom wenselijk om voor deze laatste te opteren. De hoge uitzettingscoëfficiënt van PVC is nadelig voor het behoud van de luchtdichtheid op lange termijn.

Warmtetransmissie

De profielen voor ramen zijn over het algemeen minder thermisch efficiënt dan isolerende beglazingen. In combinatie met een beglazing met een Ug-waarde van 1,1 W/m².K, behalen profielen in hout en in PVC de Uw-waarde kleiner dan of gelijk aan 1,5 W/m².K die vereist wordt door de EPB-regelgeving (van toepassing in het kader van een aanvraag tot stedenbouwkundige vergunning). Voor ramen in aluminium of staal, die minder goed presteren op thermisch vlak, is het raadzaam te controleren of de Uw-waarde van het raam voldoende is.

Akoestische prestatie

Voor een hoge akoestische prestatie vormen de ramen van hout met een hoge dichtheid (minimum 600 kg/m3) de meest geschikte keuze. PVC- en aluminiumramen kunnen ook goede akoestische prestaties leveren ten koste van een grotere complexiteit van de profielen (het is aanbevolen om akoestisch geteste PVC- of aluminiumprofielen te kiezen). Gezien de fundamentele rol van de luchtdichtheid voor de geluidsisolatie, moeten de ramen drie aanslagen en twee afdichtingen hebben.

Luchttoevoeropeningen voor de ventilatie

Bij het vervangen van de ramen wordt voorrang gegeven aan meer discrete ventilatietoestellen die boven de bovenste dwarsregel van het raam worden geplaatst. Sommige modellen van luchttoevoeropeningen worden in het raamkozijn geplaatst door het formaat van de beglazing te verkleinen, maar ze hebben een aanzienlijke visuele impact en verzwakken de thermische en akoestische prestaties nog meer. Er bestaat ook hang- en sluitwerk dat een minimale opening van het raam voor luchttoevoer mogelijk maakt, maar dit voldoet niet aan de EPB-regelgeving.

De luchttoevoeren voor ramen moeten in geopende toestand een akoestische prestatie hebben die gelijkwaardig is aan die van het venster. Hoe hoger de akoestische prestatie van de ventilator, hoe meer ruimte deze inneemt.

Budget

Voor een vergelijkbare technische kwaliteit varieert de prijs van ramen naargelang het materiaal: PVC is doorgaans de goedkoopste optie, gevolgd door hout (met verschillen afhankelijk van de gekozen soort), aluminium, en tot slot staal.

Opgelet voor ramen aan “spotprijzen” die veelal leiden tot een kwaliteitsdaling van alle onderdelen.