De meest gestelde vragen

Als u uw elektriciteitsfactuur wil verminderen dankzij fotovoltaïsche panelen maar zelf niet kunt investeren in dit project (zelfs niet via de Brusselse Groene Lening), kunt u een beroep doen op een investeerder om deze werkzaamheden te financieren. Deze “derde-investeerder” zal een contract aanbieden.

Meestal zal hij de installatie betalen en er 10 jaar eigenaar van blijven. Hij geniet dus gedurende deze periode van de groenestroomcertificaten. U profiteert van de geproduceerde groene stroom en bijgevolg van de vermindering van uw elektriciteitsfacturen. Eens deze tien jaar voorbij zijn, wordt u eigenaar van de installatie.

Voordelen van dit type contract/financiering

• De derde-investeerder financiert de studie over de terugverdientijd en zorgt voor de rentabiliteit van de installatie. Hij staat ook in voor het technische, administratieve en financiële beheer van de werken.
• Bij een goed contract worden de financiële risico’s uitsluitend door de investeerder gedragen. Na 10 jaar bent u eigenaar van de installatie.
• U profiteert van de vermindering van uw elektriciteitsfacturen.

Hier moet u op letten voordat u een contract met een derde-investeerder ondertekent

Impact op uw vermogen

Het contract dat men u voorlegt, zou geen invloed mogen hebben op uw bezittingen, liquide middelen of uw mogelijkheden om te lenen. Wees dus voorzichtig als u gevraagd wordt om een deel van de oorspronkelijke investering te financieren.

Let op voor valse derde-investeerders!

Het gaat om commerciële dienstverleners die optreden als tussenhandelaren tussen een klant en een bank. In dit geval is het de klant zelf die de lening aangaat en ook alle risico’s die ermee gepaard gaan. Wanneer de installatie niet het voorgestelde rendement haalt of wanneer de dienstverlener verdwijnt, dan wordt de klant verantwoordelijk gesteld voor de terugbetaling aan de financiële instelling!

Risicospreiding

Omwille van de verschillende modellen van investeringen door derden, bestaat er geen “standaardcontract”. Idealiter moet het volledige risico gedragen worden door de derde-investeerder. Deze draagt de lening, garandeert de opbrengst en beheert de administratie en het onderhoud. Mocht er toch een deel van het risico op de klant geschoven worden, dan is het noodzakelijk dat dit gebeurt op een evenwichtige manier en met kennis van zaken.

Garantie op de omvormer

Na 10 jaar behoort de installatie u toe, dikwijls voor 1 symbolische euro, maar de leeftijd van een omvormer wordt geschat op ongeveer vijftien jaar. De kans bestaat dus dat u die snel zal moeten vervangen en op uw kosten (tussen € 1000 en € 1500), tenzij er een garantie is! Vraag daarom een garantie van 20 jaar op de omvormer.

Clausule van stopzetting van het verbruik

De derde-investeerder voorziet soms een schadeloosstellingsclausule in geval van stopzetting van het verbruik. Deze clausule is zinloos en verplicht u om een minimumhoeveelheid te verbruiken. De derde-investeerder trekt immers voordeel van de GSC die gebaseerd zijn op de productie van panelen en niet op het verbruik. Als u niet verbruikt, blijven de panelen produceren en wordt de geproduceerde elektriciteit in het net geïnjecteerd. Laat deze clausule veranderen in een productiestopclausule: het is de derde-investeerder die u moet vergoeden als de panelen niet meer produceren!

Clausules over de kosten die de gebruiker moet dragen

Zolang de derde-investeerder de eigenaar van de installatie is (10 jaar), moet u de kosten beperken die hij u zou willen opleggen, bijvoorbeeld voor het beheer van de groenestroomcertificaten (ze behoren hem toe, het is aan hem om ze te beheren) of eventuele toekomstige belastingen op de installatie (belastingen op groenestroomcertificaten, op eigendom van de panelen…).

Men spreekt van “gedeelde daken” wanneer bij de installatie van fotovoltaïsche panelen meerdere partijen betrokken zijn zoals mede-eigenaars of een huurder met zijn eigenaar.

Mede-eigendom: produceer elektriciteit voor de gemene delen

Na goedkeuring in de algemene vergadering van de mede-eigenaars kan het gemeenschappelijke dak worden uitgerust met een fotovoltaïsch zonnesysteem om de elektriciteitsfactuur van de gemene delen te verlagen.

De installatie wordt aangesloten op de teller van de gemene delen en vermindert zo het verbruik en de gemeenschappelijke lasten.

De zo gerealiseerde besparingen of de opbrengst van de GSC kunnen het reservefonds spijzen, waarmee dan andere werken bekostigd kunnen worden.

Voor meer informatie, lees onze brochure “De mede-eigendom – Beheer en organisatie”.

Mede-eigendommen

Adviezen

Mede-eigendom: beheer en organisatie

Mede-eigendommen

Brochures

Mede-eigendommen

Mede-eigenaar

Met het akkoord van de mede-eigendom kunt u het gemene dak of een deel ervan gebruiken om er fotovoltaïsche zonnepanelen op te plaatsen, waardoor u uw elektriciteitsrekening of die van uw huurder kunt verlagen. U geniet ook van de GSC. In dit geval zijn meerdere installaties mogelijk op het dak die elk apart op een teller van een appartement zijn aangesloten.

Het is niet toegelaten om eenzelfde installatie op meerdere appartementen aan te sluiten.

Eigenaar-verhuurder

Door te investeren in meerdere fotovoltaïsche zonne-installaties die op verschillende tellers van huurders aangesloten zijn, laat u er de huurders mee van profiteren en verhoogt u de uitstraling van uw pand. De huurders genieten van een verlaging van hun elektriciteitsfactuur, a rato van hun zelfverbruik. En u als eigenaar geniet van de verkoop van GSC.

Huurder

Vraag aan uw eigenaar om een huurcontract voor een deel van het dak op te stellen gedurende 10 jaar, en investeer in een fotovoltaïsche installatie. Zo kunt u uw elektriciteitsfactuur verlagen a rato van uw zelfverbruik. Als eigenaar geniet u van de GSC.

Modelcontracten voor gedeelde daken

Om u te helpen bij het gebruik van deze “gedeelde daken”, stelt Leefmilieu Brussel verschillende modelcontracten ter beschikking, afhankelijk van uw situatie. Deze modellen helpen om de voorwaarden van de overeenkomst tussen de verschillende partijen te verduidelijken en kunnen als basis dienen voor het opstellen van uw officiële documenten.

Voor meer informatie, zie www.leefmilieu.brussels.

Hulp nodig?

Bent u een particulier of een mede-eigendom met minder dan 6 kavels, contacteer dan Homegrade Brussels.

Bent u een professional of een grotere mede-eigendom, contacteer dan de Facilitator Duurzame Gebouwen. Meer informatie kunt u vinden op de website www.leefmilieu.brussels.

De getallen in de onderstaande figuur komen uit het concrete voorbeeld:

1

2

3

4

5

6

7

8

• De totale productie van de panelen wordt gemeten door de groenestroomteller. Ze bestaat uit twee onderdelen:
  • De injectie op het net die gemeten wordt door de algemene slimme bidirectionele meter.
  • Het zelfgeproduceerde verbruik dat onmiddellijk verbruikt wordt in de woning. Deze wordt berekend door de injectie van de productie af te trekken.
• Het totale verbruik van de woning wordt berekend aan de hand van twee onderdelen:
  • De afname van het net, die ook gemeten wordt door de algemene slimme bidirectionele meter.
  • Het zelfgeproduceerde verbruik.

Totale verbruik

$\mathrm{Totale \ verbruik} = \mathrm{zelfgeproduceerde\ verbruik} + \mathrm{afname}$

Zelfgeproduceerde verbruik

$\mathrm{Zelfgeproduceerde \ verbruik} = \mathrm{Productie} – \mathrm{injectie}$

Zelfverbruik

Het zelfverbruik is het deel van de totale productie dat onmiddellijk in de woning verbruikt wordt. Zonder bijzondere aandacht komt dit gemiddeld neer op 30% over een jaar.

$\mathrm{Zelfverbruik} = \frac{\mathrm{Zelfgeprod.}\;\mathrm{verbruik}}{\mathrm{Productie}} = \frac{1000\,\mathrm{kWh/jaar}}{3375\,\mathrm{kWh/jaar}} = 30\%$

Eigen productie

De eigen productie of autonomiegraad is het deel van het totale verbruik van de woning dat rechtstreeks van de eigen zonnepanelen komt. Dit bedraagt ook ongeveer 30% als het totale verbruik in de buurt ligt van de jaarlijkse productie (3000 kWh dicht bij 3375 kWh).

$\mathrm{Eigen \ productie} = \frac{\mathrm{Zelfgeprod. }\;\mathrm{verbruik}}{\mathrm{Totale \ verbruik}} = \frac{1000\,\mathrm{kWh/jaar}}{3000\,\mathrm{kWh/jaar}} = 33\%$

	Mono Cristallin	Poly Cristallin	CIS Couche mince	Amorphe Couche mince
Rendement	16 – 24 %	14 – 18 %	11 – 18 %	4 – 10 %
Vermogen Wp/m2	150 – 220	120 – 160	100 – 170	40 – 100
Nodige oppervlakte m2/kWp	4,6 – 6,6	6,2 – 8,3	6 – 10	10 – 25
Invloed schaduw	(:-()	(:-()	(:-|)	(:-|)
Invloed temperatuur	(:-()	(:-()	(:-|)	(:-|)
ETVT	3,5 jaren	3,5 jaren	2,5 jaren	2,5 jaren
Prix €/Wp	1,3 – 1,9	1,1 – 1,5	?	?

Meer info over het productiepotentieel van een fotovoltaïsche installatie: www.gidsduurzamegebouwen.brussels

Recyclage

De modules van de producenten die lid ziin van PV Cycle worden ingezameld en gerecycleerd aan het einde van hun levensduur. 90% van de paneelcomponenten kan gerecycleerd worden (paneel bestaat voor 80% uit glas).

Voor meer informatie, zie www.pvcycle.org

Naar PV Cycle

De stappen om PV-panelen te plaatsen in het Brussels Gewest:

Vóór de plaatsing

• Informeer bij de gemeente of er een stedenbouwkundige vergunning nodig is. In het algemeen is er geen vergunning nodig als de panelen niet zichtbaar zijn vanaf de straat. Als ze zichtbaar zijn, moeten ze parallel zijn met het dakvlak zonder over te hangen en mogen ze maximaal 30 cm uitspringen.
• Vraag offertes bij de installateurs met een studie van schaduwwerking en een haalbaarheidsstudie.

Na de plaatsing

• Contacteer Sibelga om een slimme bidirectionele meter te plaatsen. Sinds 2020 zijn de teller en de installatie ervan volledig gratis voor nieuwe eigenaars van PV-panelen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Voor meer informatie, zie www.sibelga.be

• Laat de overeenstemming van de elektrische installatie met het Algemeen Reglement op de Elektrische Installaties (AREI) controleren door een erkend organisme.

Voor meer informatie, zie www.economie.fgov.be

• Laat de installatie certificeren om in aanmerking te komen voor GSC.Voortaan wordt de certificering van uw installatie uitgevoerd door een Erkend Certificeringsorgaan (ECO) van uw keuze. Na indiening van uw dossier (formulier en bijlagen) per e-mail of per post, analyseert het ECO dit en organiseert het een certificeringsbezoek (alleen voor installaties van meer dan 10 kWp). Zodra het dossier volledig is en/of het bezoek geen onregelmatigheden aan het licht brengt, stuurt het ECO een conformiteitsattest dat de certificering bevestigt en afsluit.
• Bij de afsluiting stuurt het ECO een kopie van uw dossier naar Brugel, die u een activeringsmail stuurt met toegang tot hun Extranet, een platform voor het beheer van uw groenestroomcertificaten (toekenning en verkoop van uw GSC). Brugel stuurt vervolgens een kopie van uw dossier naar Sibelga, die u een activeringsmail stuurt naar hun Greenmeter-platform waarmee u uw installatie kunt beheren (overdracht van uw productiemeterstanden, raadpleging van de historiek van uw productie).

Lijst van de ECO : www.brugel.be

Om naar het Extranet van Brugel te gaan, bezoek extranet.brugel.be

• Sinds het einde van de compensatie in november 2021 is het mogelijk om de terug geïnjecteerde elektriciteit te verkopen door met uw energieleverancier een terugkoopovereenkomst voor het niet-verbruikte overschot af te sluiten. U kunt met een elektriciteitsleverancier onderhandelen over een terugkoopovereenkomst voor de groene stroom die u in het net injecteert. Energie Commune kan u hierbij helpen.
• De eigenaar die fotovoltaïsche panelen installeert, kan zijn werkzaamheden spontaan aangeven bij de Administratie van het kadaster (via formulier 43B). Als deze aangifte alleen betrekking heeft op de plaatsing van fotovoltaïsche panelen, leidt dit niet tot een herziening van het kadastraal inkomen, aangezien het gaat om werkzaamheden die tot doel hebben energie te besparen. Meer informatie: Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992, art. 473, §1 en Circulaire nr. 3/2010.

Formulier 43B beschikbaar op www.financien.belgium.be

De groenestroomcertificaten (GSC)

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is het systeem voor de toekenning van groenestroomcertificaten (GSC) nog steeds van toepassing. Dit systeem is gebaseerd op de elektriciteitsproductie van de PV-installatie en zorgt voor een terugverdientijd van ongeveer 7 jaar.

Het systeem voor het toekennen van GSC is gebaseerd op de elektriciteitsproductie van de PV-installatie en geeft een terugverdientijd van ongeveer 7 jaar.

De productie van groene stroom uit PV-zonnepanelen geeft recht op groenestroomcertificaten voor een periode van 10 jaar. Deze worden toegekend door Brugel, de Brusselse regulerende instantie voor de gas- en elektriciteitsmarkt, op basis van de meterstanden van het groenestroomcertificaat. De GSC kunnen worden doorverkocht aan een elektriciteitsleverancier tegen de marktprijs die schommelt volgens vraag en aanbod, of aan Elia tegen de gegarandeerde prijs van € 65/GSC. Elia is de beheerder van het hoogspanningsnet in België.

Toekenningspercentage van GSC (januari 2025)

P ≤ 5 kWc: 2,055 GSC/MWh
P 5-36 kWc: 1,953 GSC/MWh

Ga voor het ministerieel besluit van 27/09/2022 naar www.ejustice.just.fgov.be.

Opmerkingen:

• Zodra uw installatie door BRUGEL gecertificeerd is, blijft het toekenningspercentage gedurende 10 jaar vast vanaf de datum van de AREI-keuring;
• Het toekenningspercentage van de GSC evolueert in de tijd. Het kan in Brussel in de komende jaren veranderen en zal van toepassing zijn op nieuwe installaties.

Meer info over de certificering van de installatie en over het mechanisme van groenestroomcertificaten: www.brugel.brussels

Elektriciteitstarief voor de Brusselse prosumenten

In Brussel is het zuivere compensatieprincipe (terugdraaiende teller) sinds 2021 afgeschaft.
Alle Brusselse prosumenten moeten dus een bidirectionele meter hebben waarmee het verschil tussen de elektriciteit die uit het net wordt gehaald en de elektriciteit die op het net wordt geïnjecteerd, kan worden bepaald en gemeten. De Brusselse gezinnen moeten de volledige kostprijs van een kWh betalen wanneer die van het net wordt afgenomen. Met dit tariferingssysteem in het Brussels

Gewest wordt geen prosumententaks toegepast.
Het voordeel voor de kleine elektriciteitsproducent is dat hij de elektriciteit die door de panelen wordt opgewekt onmiddellijk en gratis verbruikt en zo min mogelijk elektriciteit uit het net gebruikt om de kosten van de elektriciteitsrekening te minimaliseren.

Wanneer de zon schijnt en de PV-zonnepanelen elektriciteit produceren, is dat het ideale moment om energie te verbruiken. Deze elektriciteit is groen, hernieuwbaar en lokaal geproduceerd.

Doorverkoop van elektriciteit

Sinds het einde van de compensatie zijn de energieleveranciers verplicht om het elektriciteitsoverschot dat
op het net wordt geïnjecteerd, terug te kopen zonder daar nettarieven en taksen op toe te passen. Deze prijs varieert afhankelijk van de marktontwikkelingen en de strategie van de leveranciers.

De gezinnen zullen niet onderworpen zijn aan de btw- verplichtingen om hun productieoverschot te verkopen indien zij niet btw-plichtig zijn en indien de installaties een vermogen hebben van minder dan of gelijk aan 10 kW.

Voor de producenten wordt de doorverkochte elektriciteit over het algemeen verrekend op de energierekening.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met uw energieleverancier of zijn website raadplegen.

Energie

Adviezen

Fotovoltaïsche zonnepanelen – De energiegemeenschappen in het Brussels hoofdstedelijk gewest

Zelfverbruik verhogen

Om optimaal te kunnen profiteren van uw zonne-energieproductie, is het aangewezen om uw zelfverbruik te stimuleren. Daarom wordt aanbevolen huishoudelijke apparaten overdag te gebruiken en ze op een later tijdstip in te schakelen om de behoeften over de hele periode met zonlicht te spreiden. Ook kan het zinvol zijn om een timer te plaatsen op apparaten voor warmwaterproductie, zoals een elektrische boiler in de badkamer, of onder de gootsteen, zodat het water overdag wordt verwarmd in plaats van de klok rond.

Om de rekening nog verder te verlagen, moet u ervoor zorgen dat u ’s avonds en ’s nachts minder verbruikt.

Raadpleeg voor meer informatie onze brochure Fotovoltaïsche zonne-panelen beschikbaar op onze website en onze podcast Les panneaux solaires PV, batteries et installations Plug&Play beschikbaar op ons YouTube-kanaal.

Energie

Adviezen

Fotovoltaïsche zonnepanelen installeren: nuttige informatie

Lees de productiemeterstand af

De beginmeterstand werd opgenomen tijdens de AREI-controle van uw installatie. Vanaf de datum van deze controle geeft uw productie recht op groenestroomcertificaten voor 10 jaar, op basis van het op dat moment geldende toekenningspercentage.

De groenestroommeter, niet te verwarren met de meter van Sibelga, lijkt op een vermogensschakelaar en bevindt zich meestal in een klein elektriciteitskastje dat tussen de omvormer en het algemeen elektrisch bord wordt geplaatst.

Toekenningspercentage

In april 2024 bedraagt het toekenningspercentage dat 10 jaar geldig is 2,055GSC/MWh voor een installatie van minder dan 5kWp en 1,953GSC/MWh voor een vermogen tussen 5 en 36 kWp.

U kunt uw productiemeterstand 4 keer per jaar aan Sibelga doorgeven.

Voer uw productiemeterstand in op de website van Sibelga

Vier keer per jaar (in maart, juni, september en december) stuurt Sibelga u een e-mail met de uitnodiging om uw productiemeterstand (die u terugvindt op uw groenestroommeter) in te voeren op de website: greenmeter.sibelga.be
Op deze website kunt u uw fotovoltaïsche installatie selecteren en de datum van de meterstandopname en de nieuwe meterstand invoeren.

Over het algemeen wordt deze nieuwe meterstand automatisch gevalideerd door Sibelga op basis van de theoretische productie van uw installatie. Als dit niet het geval is, kan de meterstand die u hebt doorgegeven verkeerd zijn of kan er een productieprobleem zijn met uw fotovoltaïsche installatie.

Sibelga geeft de gevalideerde meterstand door aan Brugel, die u vervolgens de bijbehorende groenestroomcertificaten toekent.

Verkoop uw groenestroomcertificaten via het extranet van Brugel

Bezoek het Extranet van Brugel: extranet.brugel.brussels
Op uw account vindt u het saldo van de beschikbare GSC en de reeds uitgevoerde transacties.

Overeenkomstig het wettelijke kader kunt u uw groenestroomcertificaten in april doorverkopen aan Elia tegen de garantieprijs van € 65/GSC, of u kunt ze op elk ander moment doorverkopen aan een elektriciteitsleverancier die in het Brussels Gewest actief is.

Verkopen aan een leverancier

Om uw GSC door te verkopen aan uw leverancier of aan een andere leverancier, moet u eerst een verkoopcontract van GSC met hen afsluiten, wat meestal gebeurt via een online formulier.
U ontvangt dan een e-mail met de procedure die u moet volgen om uw GSC via het extranet van Brugel over te maken.

Verkopen aan Elia

De GSC worden rechtstreeks aan Elia verkocht op het platform van Brugel onder het tabblad Transactie.

Enkele weken na het overschrijven van de GSC wordt de bankrekening die bij de transactie werd opgegeven, gecrediteerd met het overeengekomen bedrag.

Wanneer uw groenestroomcertificaten verkopen ?

Sinds 2023 zijn de GSC op de Brugel-account voor onbeperkte tijd beschikbaar. Het heeft echter geen zin om groenestroomcertificaten te verzamelen en we raden u aan de nodige stappen uit te voeren om de productiemeterstand te lezen en de groenestroomcertificaten één keer per jaar te verkopen.

Betaling door Elia

Alle transacties naar Elia tot en met 30 april worden door Brugel geanalyseerd en uiterlijk op 31 mei van het lopende jaar aan Elia overgemaakt.
De betaling door Elia zal ten laatste op 30 juni van het lopende jaar gebeuren.

Raadpleeg voor meer details de pagina van Brugel over dit onderwerp: brugel.brussels

Overzicht van de stappen die u moet volgen om uw groenestroomcertificaten te verkopen

1. Installeer fotovoltaïsche panelen
   • PV-installatie door een installateur
   • Gratis vervanging van uw elektriciteitsmeter door Sibelga
2. Laat uw installatie certificeren
   • Controle van uw dossier door een ECO
   • Toegang krijgen tot het extranet van Brugel
3. Verkoop uw GSC gedurende 10 jaar (1 keer per jaar)
   • Stuur de productiemeterstand naar Sibelga
   • Ontvang uw GSC op het extranet van Brugel
   • Verkoop uw GSC via het extranet van Brugel

Fotovoltaïsche zonnepanelen

Fotovoltaïsche zonnepanelen maken de productie mogelijk van elektriciteit die rechtstreeks wordt verbruikt voor de verschillende behoeften van het gebouw en/of die terug op het openbare net wordt geïnjecteerd.

Ze genieten aanzienlijke financiële steun in het Brussels Gewest, waardoor ze financieel rendabeler zijn dan thermische zonnepanelen (terugverdientijd van 5 tot 10 jaar tegenover 10 tot 50 jaar, afhankelijk van de installatie).

Thermische zonnepanelen

Thermische zonnepanelen kunnen de zonnestralen omzetten in warmte voor de productie van sanitair warm water.

Ze zijn eenvoudiger te vervaardigen, tot grote vreugde van de zelfbouwer. Hun totale rendement is hoger dan dat van een fotovoltaïsche installatie, maar neemt af als de vraag naar warm water klein is. Thermische zonnepanelen vergen meer onderhoud en de plaatsing van een opslagtank die 2 tot 3 keer groter is dan een conventionele elektrische boiler aangesloten op fotovoltaïsche zonnepanelen.

1

2

Sinds 17 april 2025 is het voortaan mogelijk om fotovoltaïsche Plug&Play installaties te plaatsen: Zonnepaneel en/of batterij. Een Plug&Play installatie wordt rechtstreeks op een stopcontact aangesloten. Deze systemen zijn zeer eenvoudig te installeren, en vergen geen tussenkomst van een professional.

Alvorens te investeren in deze systemen raden we u aan om een aantal zaken te controleren:

• Voldoet mijn elektrische installatie aan de voorschriften?
• Is het materiaal goedgekeurd voor België? Controleer dit op Synergrid – Plug & Play-homologatie
• Moet ik een stedenbouwkundige vergunning aanvragen? Neem contact op met de dienst Stedenbouw van uw gemeente
• Moet ik het akkoord van de mede-eigendom vragen? Controleer dit in de basisakte of het reglement van interne orde van de mede-eigendom.
• Kan ik mijn installatie voldoende stevig plaatsen en de risico’s van vallen vermijden?
• Is de locatie die ik heb gekozen geschikt en zonder schaduw voor mijn zonnecollectoren?

De kosten zijn beperkt omdat ook de productie beperkt zal zijn. Houd er wel rekening mee dat u voor dit type installatie geen groenestroomcertificaten kunt ontvangen.

Melden op Sibelga

Na de installatie moet u uw systeem verplicht melden op de website van Sibelga:

• Melding fotovoltaïsche installatie
• Melding batterij

Net als bij een vaste installatie moet uw elektriciteitsmeter worden vervangen door een bidirectionele meter. Sibelga installeert deze gratis.

Benaderende berekening van de terugverdientijd voor een klassieke fotovoltaïsche installatie op een plat of hellend dak, geïnstalleerd door een Brussels gezin:

• Dak in goede staat en geïsoleerd
• Elektriciteitsverbruik van het gezin: 3.000 kWh/jaar
• Elektriciteitscontract: verbruikstarief = € 0.35/kWh (enkelvoudig) en injectietarief = € 0.03/kWh
• Controle van de oriëntatie van het dak op www.zonnekaart.brussels

Simulatie en benaderende berekening

Voor een installatie van 12 panelen, ofwel ongeveer 5 kWp geplaatst in 2025 met een toekenningspercentage van 2.055 GSC/MWh

De geschatte productie zal ongeveer 4.500 kWh/jaar = 4.5 MWh/jaar bedragen

Er zijn 3 financiële voordelen die samen komen:

1. De groenestroomcertificaten: 4.5 MWh/jaar X 2.055 GSC/MWh = 9.2 GSC/jaar tegen de gegarandeerde prijs van € 65/GSC = € 598 €/jaar
2. Het zelfverbruik, dat doorgaans 1/3 van de productie vertegenwoordigt: 1.500 kWh X € 0.35/kWh = € 525/jaar
3. De doorverkoop van het productieoverschot, dat wil zeggen 2/3 van de productie: 3.000 kWh X € 0.03/kWh= € 90/jaar

Met uw fotovoltaïsche installatie verdient/bespaart u 598+525+90 = € 1.213/jaar

Indien uw installatie van 12 panelen u € 8.000 heeft gekost, dan heeft u € 8.000/ € 1213/jaar = 6,6 jaar nodig om deze rendabel te maken.

Deze tijd kan nog worden verkort als u de groenestroomcertificaten en/of het productieoverschot tegen een hogere prijs verkoopt.

• Er moet ten minste één producent van hernieuwbare energie (elektriciteit) zijn die zijn niet-verbruikte overtollige elektriciteit deelt;
• er moeten een of meer verbruikers van deze hernieuwbare energie (elektriciteit) zijn;
• het is verplicht en essentieel om voor elke deelnemer (producent en consument) een slimme meter te installeren, zodat er gedeeld kan worden. De meter leest elke 15 minuten de meterstanden van alle deelnemers af, waardoor men weet hoeveel elektriciteit er elk kwartier in het netwerk wordt geïnjecteerd en hoeveel er tegelijk wordt verbruikt. Hierdoor kunnen de berekeningen voor de verbruiksverdeling tussen de verschillende “consumenten” worden toegepast.

Als lid van energiedelen/van een energiegemeenschap krijgt u twee verschillende facturen:

• een factuur voor uw elektriciteitsverbruik uit het net via uw energieleverancier;
• een factuur voor het elektriciteitsverbruik van het energiedelen via de lokale prosument.

Er zijn momenteel drie soorten van energiedelen:

• via peer-to-peer: dit wil zeggen van persoon tot persoon, bijvoorbeeld tussen twee buren of twee familieleden;
• binnen eenzelfde gebouw: bijvoorbeeld in een mede-eigendom waar de productie wordt gedeeld door sommige of alle appartementen;
• via een energiegemeenschap: in dit geval willen een of meer lokale producenten, die een vzw, een coöperatie, een handelszaak of openbare gebouwen kunnen zijn, hun energie op buurtniveau delen met bewoners of handelaars.

• Energie Commune (ASBL) werd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest aangeduid en aangesteld als Facilitator Energiegemeenschappen/Energiedelen. Als u geïnteresseerd bent in een opleiding of deelname aan energiedelen/energiegemeenschap, neem dan contact met hen op via de contactformulieren die beschikbaar zijn via deze twee links: leefmilieu.brussels (link 1) en leefmilieu.brussels (link 2)
• Sibelga, de distributienetbeheerder voor elektriciteit/aardgas, plaatst gratis de slimme meters (A+/A-) bij de deelnemers. Voor meer informatie over energiegemeenschappen/energiedelen, raadpleeg hun website: sibelga.be
• Brugel, de regulator voor de gas- en elektriciteitsmarkt in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, moet het project goedkeuren in geval van een Energiegemeenschap. Voor meer informatie over energiegemeenschappen/energiedelen, raadpleeg hun website: energysharing.brugel.brussels

Door deze overtollige elektriciteit te delen, wil de prosument mensen die niet de mogelijkheid hebben om tegen een aantrekkelijke prijs fotovoltaïsche zonnepanelen (PV) op hun dak te installeren, van zonnestroom laten profiteren.

Het doel is echter om een win-win situatie te bereiken voor zowel de producent als de consument(en). Dit overschot kan namelijk worden doorverkocht tegen een hoger tarief dan de leveranciers bieden (terugkoop overschot). Over de prijs van het energiedeel wordt onderhandeld tussen de verschillende deelnemers aan het delen en deze kan zelfs nul zijn, maar over de netwerkkosten wordt niet onderhandeld en deze hangen af van de plaats van de consumenten ten opzichte van de producent (hoe verder de consument van de producent verwijderd is, hoe hoger de netwerkkosten zullen zijn).

Een batterij is een systeem waarmee elektriciteit die door fotovoltaïsche zonnepanelen wordt opgewekt en niet onmiddellijk wordt gebruikt, kan worden opgeslagen voor later gebruik. De opgewekte elektriciteit kan dan worden gebruikt tijdens periodes zonder zon, zoals op bewolkte dagen, ’s avonds of ’s nachts.

Dankzij elektriciteitsopslag kunnen prosumenten hun aandeel in zelfverbruik en dus zelfvoorziening vergroten. Als we een installatie van PV-zonnepanelen zonder batterij vergelijken met een installatie van PV- zonnepanelen met batterij, kan het aandeel zelfvoorziening stijgen van ± 30-35% zonder batterij tot 60-70% met batterij.

De prijs van thuisbatterijen is nog steeds hoog, variërend van € 1.500 tot € 8.000 voor modellen van 3 tot 15 kWh. Deze prijs is uiteraard afhankelijk van het merk, het type batterij en de opslagcapaciteit ervan.

De rentabiliteit van de investering in een thuisbatterij hangt af van de aankoopprijs, de opslagcapaciteit, de levensduur, het rendement en het aandeel van het zelfverbruik van het gezin. Onder standaardomstandigheden in 2025 is een batterij rendabel in 7-9 jaar.

Door te investeren in een thuisbatterij in combinatie met een installatie van PV-zonnepanelen bent u niet onafhankelijk van het elektriciteitsnet.

Houd er rekening mee dat een investering in een thuisbatterij die is gekoppeld aan een installatie van PV-zonnepanelen u niet onafhankelijk maakt van het elektriciteitsnet. Een batterij is weliswaar doeltreffend om de overdag geproduceerde elektriciteit op te slaan en ’s nachts te gebruiken, maar biedt geen mogelijkheid voor opslag in het tussenseizoen. De zonne-energieproductie tijdens de donkerste maanden volstaat doorgaans niet om overdag in de behoeften van een gezin te voorzien, waardoor de opslagmogelijkheden voor ’s nachts minimaal en ontoereikend zijn.

De aandachtspunten voordat u een batterij aanschaft:

• De prijs blijft hoog en er is geen financiële steun bij de aankoop
• De verliezen zijn hoog (+/- 25%), waardoor het verwachte rendement daalt
• De opslagcapaciteit is beperkt in hoeveelheid en in tijd
• Er zijn veel ecologische gevolgen (zeldzame materialen, transport, recycling)

Conclusie

De terugverdientijd is relatief lang en wordt vaak onderschat. Een batterij slaat elektriciteit op, maar produceert er geen, waardoor de milieueffecten relatief groot zijn.

Laat uw fotovoltaïsche installatie certificeren door Brugel

Hiervoor:

• Moet de installatie functioneel zijn.
• Werd de fotovoltaïsche installatie gecontroleerd en is deze in overeenstemming met het AREI.
• Heeft Sibelga gratis een bidirectionele meter geïnstalleerd en u een attest van gedecentraliseerde productie bezorgd.
• Hebt u het volledige dossier overgemaakt aan een erkend certificeringsorgaan (ECO) voor de certificering van fotovoltaïsche installaties.
• Heeft Brugel u geïnformeerd dat uw installatie gecertificeerd is en heeft deze u toegang gegeven tot een extranet waar u uw groenestroomcertificaten (GSC) kunt beheren.

Erkend certificeringsorgaan

Raadpleeg voor meer informatie of om een ECO te vinden de pagina van Brugel over dit onderwerp: brugel.brussels

Papier formulier

Als u deze stappen niet online wilt uitvoeren, kunt u dit doen via een papieren formulier dat u vindt op: brugel.brussels

Intervenanten

Sibelga beheert de distributienetten voor elektriciteit en aardgas voor de 19 gemeenten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Brugel is de Brusselse regulerende instantie voor elektriciteit, gas en controle van de waterprijzen.

Elia is de beheerder van het Belgische hoogspanningsnet (30.000 tot 380.000 volt) en beheert het transport van elektriciteit van de producenten naar de distributienetbeheerders.

1

2

3

4

5

Componenten	Functie
1 PV-panelen	Produceert gelijkstroom uit zonne-energie
Lastscheidingsschakelaar (gelijkstroomzijde)	Schakelt de stroomvoorziening van de panelen uit, bijvoorbeeld voor het onderhoud van de omvormer
2 Omvormer	Zet gelijkstroom om in wisselstroom en optimaliseert het productievermogen naargelang de weersomstandigheden Ontkoppelt de installatie als het openbare net niet meer van stroom wordt voorzien Levensduur van 15 jaar Optie: micro-omvormers voor een beter schaduwbeheer (zie verder)
3 Groenestroommeter	Telt de geproduceerde zonne-energie om zo “Groenestroomcertificaten” te bekomen (zie verder)
Toestel om zelfverbruik te optimaliseren	Leidt overtollige productiestroom af naar een elektrische boiler, een thermodynamische boiler of batterijen.
4 Verdeelkast	Bevat de apparatuur voor het uitschakelen van de elektrische installatie van de woning Het omvat de zekering die aangesloten is op de omvormer en die in werking treedt bij een te hoge stroom (kortsluiting), en de verliesstroomschakelaar die de stroomkring onderbreekt bij een interne storing (lekstroom, aardingsfout)
5 Slimme bidirectionele meter	Bidirectionele meting: – Meet de elektriciteit die van het net wordt afgenomen in kWh (1.8.0) – Meet de elektriciteit die op het net wordt geïnjecteerd in kWh (2.8.0)

Oriëntatie

Schaduw

Schaduw zorgt voor een sterke vermindering van de opbrengst van zonnepanelen. Een studie van schaduwwerking is aanbevolen. Zorg ervoor dat er weinig schaduw op de panelen valt, vooral door schoorstenen en bomen, of dat deze beperkt blijft tot een korte periode in het jaar.

Wanneer schaduw een probleem vormt, kan de plaatsing van een power optimizer voor micro-omvormers een oplossing bieden. Op deze manier wordt de negatieve invloed van schaduw op de totale opbrengst beperkt. De installatie van deze voorzieningen brengt extra kosten met zich mee.

Temperatuur

Een verhoging van de temperatuur van de panelen is nefast voor hun opbrengst. Om ze te laten afkoelen is een plaatsing met luchtcirculatie onder de panelen (dus overlappend) beter dan geïntegreerd in het dak.

Waterdichtheid en staat van het dak

Alvorens zonnepanelen op een dak te plaatsen, is het van belang na te gaan of dit in goede staat is en goed geïsoleerd is. Panelen verwijderen om de dakbedekking te herstellen is zeer duur! De installateur moet bij de plaatsing van de panelen de blijvende waterdichtheid van het dak kunnen garanderen.

Veiligheid en risico’s

Een installatie van fotovoltaïsche zonnepanelen houdt heel weinig risico’s in. Er moet wel op worden gelet dat het dak het gewicht van de installaties aan kan.

Panelen die op een plat dak worden geplaatst, worden in het algemeen op hun plaats gehouden door middel van ballast om zo doorboringen door de waterdichting te vermijden. Er moet worden nagegaan of de panelen goed bestand zijn tegen de windkrachten. Best wordt er voldoende afstand gehouden tussen de rand van het dak en de panelen.

Omdat de installatie van invloed is op het elektriciteitsnet, moet ze voldoen aan het AREI (Algemeen Reglement op de Elektrische Installatie) en goedgekeurd zijn door een controleorganisme.

Levensduur

De panelen kunnen gemakkelijk 25-30 jaar meegaan. Er is hooguit een lichte afname van het rendement met toenemende leeftijd (ongeveer 1% per jaar als ze goed gereinigd worden). De omvormer heeft een kortere levensduur en zal gemiddeld na 15 jaar vervangen moeten worden.

Onderhoud

De eigenaar van een fotovoltaïsche installatie moet zelf de goede werking nagaan door de elektriciteitsproductie regelmatig te controleren. Buiten een vervanging van de omvormer, vraagt een dergelijke installatie geen specifiek onderhoud, behalve eventueel de reiniging van de panelen.

Om dit te doen is het belangrijk om de panelen gemakkelijk toegankelijk te maken. De periodiciteit van zo’n reiniging hangt af van de hellingsgraad van de panelen, en ook van omgevingsfactoren als stof, pollen, dode bladeren… Best voert men al van kort na de installatie een regelmatige controle uit om de vervuiling van de panelen te beoordelen en een periodiciteit voor de reiniging te bepalen. Sommige fabrikanten stellen “zelfreinigende” panelen voor om de reinigingslast te verminderen.

Zelfverbruik

Door het zelfverbruik te maximaliseren kan men het financiële rendement van de installatie verhogen. In de eerste plaats betekent dit een vermindering van het verbruik!

Boven 5 kWp verminderen de financiële incentives en vanaf 12 kWp zijn de installatienormen veeleisender.

Dit kan gerealiseerd worden door huishoudtoestellen (vaatwasser, wasmachine, droogkast…) overdag te laten draaien tijdens de productiepieken van zonne-energie. Het is ook mogelijk overdag een voorraad warm water te maken met een elektrische boiler of een thermodynamische boiler (warmtepomp). Indien toepasbaar kan een warmtepomp eventueel de woning verwarmen. Ook kunnen batterijen geplaatst worden, maar deze zijn op dit moment nog duur en laten enkel toe om elektriciteit voor een paar dagen op te slaan (geen mogelijkheid om de productie van één maand op te slaan, bijvoorbeeld gedurende de zomervakantie).

Simulatie

Om het zelfverbruik meer exact te simuleren op basis van de toekomstige installatie (vermogen van de installatie in kWp gekend) : www.autoconsommer.com

Er bestaan slimme systemen die het zelfverbruik optimaliseren door bepaalde apparaten (huishoudelijke apparaten, warmwaterboiler, thermodynamische boiler en accu) automatisch te detecteren en deze in werking te stellen bij overproductie.

Het voorbeeld op de volgende pagina toont de werking van een optimizer 3 waarbij een boiler 7 ingeschakeld wordt via een draadloos aangestuurd stopcontact 6 en de batterijen 5 opgeladen dankzij de sturing van de batterijlader 4 over een netwerk. De optimizer kan via een verbinding met een router 8 op het internet worden aangesloten om het zelfverbruik op afstand te beheren.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Let op, niet alle boilers zijn compatibel!

Werking

De zonnestralen geven hun energie door aan fotovoltaïsche panelen (PV) en creëren daarbinnen een elektrische spanning. Deze spanning zorgt voor een gelijkstroom die door een omvormer wordt omgezet in wisselstroom. Deze wisselstroom kan gebruikt worden voor de voeding van elektrische apparaten of van het openbare net.

Seizoensrendement

Het jaarrendement van een klassieke fotovoltaïsche installatie varieert tussen 12 en 16%, wat overeenkomt met een productie van 120 tot 160 kWh elektriciteit per jaar en per m² paneel.

Maximaal vermogen

In optimale omstandigheden (volle zon en een buitentemperatuur van 25°C) produceren de panelen hun maximaal elektrisch vermogen. Dit vermogen, uitgedrukt in kilowattpiek (kWp), vormt de basis voor de dimensionering van de installatie. In onze regionen produceert een installatie van 1 kWp iets minder dan 1000 kWh per jaar (950 kWh volgens PVGIS).

In België

Invallend zonlicht: : 1000 kWh/m²/jaar

Productie van groene stroom: : 1 kWp produceert 1000 kWh/jaar

Eigen productie

Een gemiddeld Brussels gezin, dat in de week ’s avonds thuis is en in het weekend overdag, kan ervan uitgaan dat het ongeveer 30% van zijn PV-productie zelf verbruikt. De rest van zijn verbruik wordt afgenomen van het net.

Voorbeeld van het totale maandelijkse verbruik

1

2