Poreuze bouwmaterialen (natuursteen, bakstenen, mortel, enz.) zijn capillair, dat wil zeggen dat ze al het water absorberen waarmee ze in contact komen: muren tegen de grond, maar ook platen en oude funderingen kunnen dus vochtig worden.

Dit probleem doet zich vooral voor bij gebouwen die vóór 1945 zijn gebouwd met massief, poreus metselwerk. Vanaf 1945 werd dit fenomeen beperkt door het gebruik van waterdichtingsmembranen aan de voet van muren en onder vloerplaten, en ook door het gebruik van beton.

De twee vormen van capillair vocht

Er zijn twee soorten muurbevochtiging door capillaire werking:

• Opstijgend vocht wanneer water van de bodem naar boven migreert door capillaire zuiging van grondvocht.
• Zijdelings vocht van muren tegen de grond wanneer de muren water absorberen uit de grond waarmee ze in contact staan.

1

2

3

4

5

6

7

Wat zijn de symptomen?

Symptomen zijn onder andere vochtvlekken, afbladdering en blaasvorming van verfwerk, opzwellen van pleisterwerk, aantasting van voegen,…

In het geval van opstijgend vocht zijn de symptomen beperkt tot een hoogte van 1 m tot 1,5 m boven de grond, tenzij de muurvlakken waterdicht zijn, waarbij het vocht hoger kan opstijgen.

Kelders en vocht

Historisch gezien bevonden zich in kelders opslagruimten of stookruimten die als buffer fungeerden en de woning beschermden tegen het vocht in de grond.

Als deze bestemming behouden blijft en de kelders goed geventileerd worden, is een matige aanwezigheid van capillair vocht er niet per se een probleem. Door ze te herbestemmen tot huisvesting verandert de situatie: alle vocht moet worden verwijderd. Er kunnen grote ingrepen nodig zijn en het budget kan oplopen.

Hoe kan opstijgend vocht worden verholpen?

De oplossing is om een horizontale afdichtingsbarrière aan te brengen net boven de grond.

Behandeling met injecties

IDit is de meest gebruikte techniek. De waterdichte barrière wordt gemaakt door een hydrofoob product in de muren aan te brengen, bij voorkeur van binnenuit.

In de praktijk moet het plafond eerst worden gestript, waarna op regelmatige afstanden gaten in het metselwerk worden geboord en het product wordt geïnjecteerd. Het verspreidt zich dan door de hele muur.

Er zijn verschillende soorten injectieproducten: vloeistoffen, gel of crèmes. De samenstelling moet door een specialist worden bepaald op basis van de aard van de baksteen en de porositeit ervan.

1

2

3

4

5

6

Aandachtspunten

De injectietechniek werkt alleen als de muur poreus is, dus in bakstenen of stenen metselwerk. Deze werkt niet voor betonnen muren.

Het wordt sterk aanbevolen om een beroep te doen op een bedrijf dat gespecialiseerd is in injectiebehandeling, dat producten met technische goedkeuring (ATG) gebruikt en dat de Technische Voorlichting 252 van Buildwise naleeft. Deze werken zijn over het algemeen gegarandeerd voor minimaal 20 jaar.

Behandeling door het aanbrengen van een waterdichtingsmembraan

De waterdichte barrière wordt gecreëerd door een membraan in de muren aan te brengen.

Deze techniek wordt tegenwoordig afgeraden. De tussenkomst van een stabiliteitsingenieur is vereist voor voorafgaand advies en opvolging van de werken. In de praktijk moet er een sleuf in het metselwerk worden gemaakt om het membraan in te brengen, wat een invloed heeft op de stabiliteit van het gebouw (en zelfs op die van de naburige gebouwen).

Aanvullende maatregel op de horizontale barrière

• Als de ruimte een kelder is en er wordt een matige vochtigheid getolereerd: een dampdoorlatende muurafwerking (zichtbare baksteen of kalkverf) in combinatie met goede ventilatie verdient de voorkeur.
• Als de ruimte bewoonbaar is: het deel van de muur onder het injectieniveau moet worden afgedicht (zie volgend hoofdstuk). Er moet ook voor goede ventilatie worden gezorgd.

Hoe kan zijdelings vocht van muren tegen de grond verholpen worden?

De beste optie is om de buitenkant van de ondergrondse muur af te dichten om hem te beschermen. Als dit niet mogelijk is, wordt er gekozen voor een intern alternatief (bekuiping).

Afdichting van de buitenkant van de muur

Aan de buitenkant van de muur wordt een membraan aangebracht dat bestand is tegen vocht en waterdruk. Aan de voet van de muur wordt een drainering geplaatst en aangesloten op het rioolstelsel.

1

2

3

4

5

6

7

Aanvullende maatregel

Het kan nodig zijn om een horizontale barrière (injecties) onderaan de muur aan te brengen om opstijgend vocht te voorkomen.

Interne bekuiping

Hierbij wordt aan de binnenkant van de muur een waterdichte bekleding aangebracht. Deze oplossing is nuttig als het niet mogelijk is om van buitenaf in te grijpen, maar is minder effectief omdat het niet voorkomt dat de muur water absorbeert.

Bij deze techniek wordt meestal een hydrofoob cement aangebracht.

Als er water langs de muren stroomt, moeten er waterdichte membranen worden aangebracht, eventueel aangevuld met een interne drainage die is aangesloten op het rioolstelsel.

Als het rioolniveau te hoog is, moet er een opvoerpomp worden geïnstalleerd.

1

2

3

4

5

6

Aanvullende maatregel

Door de verdamping van vocht vanuit de muur naar de ruimte tegen te houden, kan de bekuiping opstijgend vocht bevorderen. Om schade aan de bovenverdieping van het gebouw te voorkomen, is het vaak nodig om een horizontale barrière (injecties) aan te brengen.

Nadat een capillaire vochtwerende behandeling is uitgevoerd, kan er schade blijven bestaan: vlekken, uitbloeiingen… Als een esthetische afwerking van de muur nodig is, bijvoorbeeld als de ruimte bewoonbaar is, moet de aanwezigheid van zouten worden geanalyseerd en kan een aanvullende behandeling worden uitgevoerd om deze zouten te neutraliseren (zie volgend hoofdstuk).

Capillair vocht – Diagnostische hulpmiddelen

Met een vochtmeter (zie vorig hoofdstuk “Infiltratie”) kan de vochtigheidsgraad bepaald worden.