Mede-eigendom is een economisch model waaraan elke mede-eigenaar vrijwillig deelneemt en een aantal verplichtingen moet nakomen. Een van de verplichtingen is het uitvoeren van de essentiële werken om de gemeenschappelijke delen in goede staat te houden. Daarnaast zijn er vaak werkzaamheden aan de gebouwschil nodig om de energieprestaties van de individuele woningen
te verbeteren.
Hoe de kosten verdelen en de werken aan de gemeenschappelijke delen plannen in een mede-eigendom ?
Verdeling van de kosten
Volgens de wet op de mede-eigendom moeten de kosten voor werkzaamheden aan de gedragen worden door de mede-eigendom en verdeeld worden volgens de quotiteiten, tenzij anders vermeld in de en/of het reglement van mede-eigendom.
Uw basisakte bepaalt welke de gemeenschappelijke en welke de zijn.
In het algemeen maakt de hele gebouwschil deel uit van de gemeenschappelijke delen, net als de schoorstenen en de balkons. Ramen zijn daarentegen vaak privatief.
Voordelen voor iedereen en energiegelijkheid
Zelfs als sommige isolatiewerkzaamheden voordeliger lijken voor bepaalde mede-eigenaars, is de energieverbetering van de gebouwschil eigenlijk voordelig voor de hele mede-eigendom. Vooral om het schoorsteeneffect in het trappenhuis en de warmteoverdracht van verdieping naar verdieping te vermijden.
Deze werken zorgen voor een gelijke energieprestatie van de verschillende woningen.


Planning van de werken
Aan de hand van een algemene analyse van het gebouw kan een planning en fasering van de werkzaamheden aan de gemeenschappelijke delen van het gebouw voor de komende 5 tot 10 jaar worden opgesteld. De verzoeken om fondsen moeten zo snel mogelijk worden gedaan.
De werkzaamheden die voor de onmiddellijke toekomst gepland zijn, zijn niet altijd het voordeligst voor alle privékavels, en daarom is het belangrijk dat de langetermijnplanning voorziet in een algehele verbetering van het gebouw. Dit voorkomt elk gevoel van ongelijkheid binnen de mede-eigendom.
Het is zinvol om zo vroeg mogelijk te investeren in energieverbeteringen aan het gebouw, zodat energiegerelateerde besparingen sneller worden gerealiseerd.
Hoe wordt beslist om werken in mede-eigendom uit te voeren?
De beslissing in verband met werkzaamheden moet op een worden genomen.
- De wettelijk verplichte instandhoudingswerkzaamheden (bv. het conform maken van de elektriciteit) moeten worden goedgekeurd met een absolute meerderheid (50% + 1 van de quotiteiten van de aanwezige of vertegenwoordigde mede-eigenaars).
- De andere werken (bv. niet-dringende isolatie- of dakwerken) vereisen een 2/3 meerderheid van stemmen.
- Als de werken de wijziging van de bestemming van een gebouw of een deel ervan inhouden, is een 4/5 meerderheid van stemmen vereist.
- Beslissingen die buiten een AV worden genomen moeten eenparig zijn (100% van de stemmen) met schriftelijk bewijs (bijvoorbeeld per e-mail).
Zodra aan een wordt geraakt, moet u de toestemming van de mede-eigendom verkrijgen (bv. schoorstenen, tuin, balkons, buitengevel, platform, terras, …), zelfs als een van de medeeigenaars er exclusief gebruik van maakt.
Meer weten over kleine mede-eigendommen in Brussel
Om meer te weten over kleine mede-eigendommen in Brussel, de vereniging van mede-eigenaars, de algemene vergaderingen en de rekeningen van de mede-eigendommen, raadpleeg onze pagina “Mede-eigendommen: beheer en organisatie”.
Mede-eigendom: beheer en organisatie
Wat is de procedure voor het uitvoeren van werken in mede-eigendom?
Uw mede-eigendom in orde hebben
- De registratie van de controleren bij het Kantoor Rechtszekerheid van de FOD Financiën. Verificatie op de website van de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO)
- Benoemen van de en de commissaris van de rekeningen te stemmen met een absolute meerderheid (50% + 1) op een AV
- De syndicus registreren bij de KBO
- Een en een op naam van de mede-eigendom hebben
Meer informatie over de registratie van de VME en van de syndicus, raadpleeg onze pagina :
Mede-eigendom in Brussel: Registratie van de vereniging van mede-eigenaars en van de syndicus, en afsluiten van verzekeringen
Uitvoeren van werkzaamheden aan gemeenschappelijke delen
Vóór de AV
- De uit te voeren werkzaamheden identificeren (door de syndicus, op basis van deskundig advies)
- De werkzaamheden begroten (meerdere offertes aanvragen)
- De werkzaamheden op de agenda zetten (minstens 3 weken vóór de AV)
- Een AV bijeenroepen (ten minste 15 dagen vóór de datum van de AV) en de werkzaamheden en de financiering ervan op de agenda zetten
Tijdens de AV
- Het aanwezigheidsquorum behalen op de AV
- Een voorzitter en een secretaris van de zitting voor de AV benoemen
- Beraadslagen over agendapunten en stemmen met de vereiste meerderheid: welke werken – keuze van de aannemer – keuze van de architect (indien nodig) – financiering
- De beslissingen in het proces-verbaal (PV) van de AV vastleggen en dit PV laten ondertekenen door alle aanwezige mede-eigenaars
En daarna?
- Een stedenbouwkundige vergunning aanvragen als de goedgekeurde werken dit vereisen
- Eventueel een verzoek om fondsen voor de werkzaamheden doen
- De werkzaamheden uitvoeren
- De RENOLUTIE-premies aanvragen
Voor meer informatie over de aandachtspunten en de aanvraagprocedure voor premies voor mede-eigendom, raadpleeg onze pagina “RENOLUTION-premies voor mede-eigendommen”:
De RENOLUTION-premies voor mede-eigendommen – Aandachtspunten en indieningsprocedure
Wat zijn in het algemeen de prioritaire werkzaamheden in een mede-eigendom?
- Oplossen van veiligheids– en gezondheidsproblemen in het gebouw (bv. conform maken van elektriciteit en gas, infiltratie, risico op vallen, …)
- Energieverbeteringen aan het gebouw:
- Isoleer eerst en vooral de gebouwschil om zoveel mogelijk te voorkomen dat de gegenereerde warmte ontsnapt.
- Installeer vervolgens energie-efficiënte technische apparatuur en vergeet de ventilatie niet.
- Investeer ten slotte in hernieuwbare energie (bv. fotovoltaïsche panelen, …).
Wat kan er nog meer gedaan worden om energie te besparen?
Ontdek tegelijkertijd de dagelijkse handelingen en kleine ingrepen die u gemakkelijk zelf kunt uitvoeren om uw energierekening te verlagen. Raadpleeg voor meer informatie de infofiche van écoconso “35 handelingen om energie te besparen” :
35 handelingen om energie te besparen
Mede-eigendom: wat zijn de prioritaire isolatiewerkzaamheden in uw gebouw?
Het dak isoleren
Gemiddeld is een dak verantwoordelijk voor 35% van het energieverlies in een gebouw (omdat warmte opstijgt). Efficiënte isolatie van het hele dak verhoogt niet alleen het comfort in de woningen, maar ook in de gemeenschappelijke delen, terwijl de energierekening voor iedereen daalt. Het dak isoleren is daarom de prioritaire gemeenschappelijke investering.
Het platte dak isoleren

Voor platte daken is isolatie langs de buitenzijde de veiligste methode. Bij renovatie wordt harde isolatie boven het bestaande dakafdichtingsmembraan geplaatst als dit in goede staat is. Over de isolatiepanelen wordt een nieuw waterdichtingsmembraan geplaatst.

- Waterdichting
- Isolatie
- Dampscherm
- Bestaande draagstructuur
- Afwerking
Aandachtspunten
- LET OP: een plat dak langs de binnenzijde isoleren wordt afgeraden! Dit systeem, dat vroeger regelmatig werd toegepast, is te vermijden. Deze techniek verhoogt het risico op condensatie in het dak, wat leidt tot aantasting van de isolatie en de structuur. Als er reeds isolatie is, controleer dan de staat ervan.
- Profiteer indien nodig van deze werkzaamheden om de dakkoepel te vervangen, zodat er een consistente isolatie van de gebouwschil wordt verkregen.
- In sommige gevallen is voor de isolatie van platte daken een stedenbouwkundige vergunning nodig. Het is raadzaam om de dienst stedenbouw van uw gemeente te raadplegen voordat u met deze werkzaamheden begint.
- Merk op dat de thermische weerstand van de dakisolatie ten minste een R-waarde van 4 m²K/W moet hebben om in aanmerking te komen voor de RENOLUTION-premie.
Meer weten over isolatie van platte daken?
Voor meer informatie over de isolatie van een plat dak, de soorten isolatie en de premies, raadpleeg onze pagina “Plat dak – Renovatie en isolatie”:
Plat dak – Renovatie en isolatie
Het hellende dak isoleren

Er bestaan verschillende methoden om een hellend dak te isoleren:
- Via de binnenzijde
- Via de buitenzijde (sarkingsysteem)
Isolatie langs de binnenzijde

- Dakbedekking
- Tengellatten
- Panlatten
- Onderdak
- Kepers
- 1e laag thermische isolatie
- 2e laag thermische isolatie
- Hulpstructuur
- Dampscherm met kleefband
- Latten voor leidingspouw
- Gordingen
- Afwerking
Isolatie langs de buitenzijde (sarking)

- Dakbedekking
- Tengellatten
- Panlatten
- Onderdak
- Thermische isolatie(2 lagen)
- Dampscherm met kleefband
- Kepers
- Gordingen
- Afwerking
Meer weten over isolatie van hellende daken?
Om uit te zoeken welke methode het meest geschikt is voor uw situatie, raadpleeg onze pagina “Hellend dak – Renovatie en isolatie”. Daar vindt u informatie over de verschillende methoden, de soorten isolatie en andere nuttige informatie over het isoleren van een hellend dak.
Het hellend dak isoleren
Aandachtspunten
- Als uw onderdak niet in goede staat is (waterdichte laag tussen de structuur en de bedekking met pannen of met iets anders), moet u de dakbedekking verwijderen.
- Profiteer indien nodig van deze werkzaamheden om de dakramen te vervangen, zodat er een consistente isolatie van de gebouwschil wordt verkregen.
- In sommige gevallen (meestal voor de sarkingmethode) is voor de isolatie van een hellend dak een stedenbouwkundige vergunning nodig. Het is raadzaam om de dienst stedenbouw van uw gemeente te raadplegen voordat u met deze werkzaamheden begint.
- Merk op dat de thermische weerstandscoëfficiënt van de dakisolatie ten minste een R-waarde van 4 m²K/W moet hebben om in aanmerking te komen voor de RENOLUTION-premie.
De achter- en/of zijgevel langs de buitenzijde isoleren
Muren zijn verantwoordelijk voor bijna 25% van het warmteverlies in een gebouw.
Door ze te isoleren verhoogt u het comfort en bespaart u energie.
Gevels langs de buitenzijde isoleren is de beste isolatietechniek. Dit garandeert de continuïteit van de isolatie waardoor koudebruggen en het risico op condensatie beperkt worden. Ook blijft de thermische inertie van de muren behouden, wordt de draagstructuur beschermd tegen de invloed van het klimaat en wordt het bestaande binnenoppervlak niet verkleind.
Meer weten over isolatie van gevels?
Er zijn verschillende installatiemethoden mogelijk, afhankelijk van de complexiteit van de gevel en de gewenste buitenafwerking. U kunt onze brochure “Gevels isoleren via de buitenzijde – Principes en technieken” raadplegen om uit te zoeken welke methode het meest geschikt is voor uw situatie.
Gevels isoleren via de buitenzijde – Principes en technieken

- Binnen
- Binnenbepleistering
- Muur
- Plug
- Harde thermische isolatie
- Buitenbepleistering
- Buiten
Aandachtspunten
- Als u een gemene muur langs de buitenzijde isoleert (op de naburige eigendom), moet u de schriftelijke toestemming van de buur hebben om deze werken uit te voeren.
- In sommige gevallen is een stedenbouwkundige vergunning nodig om de gevel langs de buitenzijde te isoleren. Het is raadzaam om de dienst stedenbouw van uw gemeente te raadplegen voordat u met deze werkzaamheden begint.
- Merk op dat de thermische weerstandscoëfficiënt van de gevelisolatie langs de buitenkant ten minste een R-waarde van 3,5 m²K/W moet hebben om in aanmerking te komen voor de RENOLUTION-premie.
- Als de ramen vervangen moeten worden, is het beter om de werkzaamheden tegelijk met het isoleren van de gevel uit te voeren. Op deze manier kunnen de aansluitingen gemakkelijker worden uitgevoerd en kan het raam in het verlengde van de isolatie worden geplaatst (afbeelding 1).
- Als de bestaande ramen behouden blijven, is het belangrijk om de dagkanten te isoleren om koudebruggen te vermijden (afbeelding 2 en 3).

tegen de metselwerkmuur


en doortrekken van de isolatie
Plafonds van kelders en/of garages isoleren
Energieverlies via de vloer vertegenwoordigt +/- 15% van de totale verliezen van het gebouw.
Deze werken zijn over het algemeen niet al te duur en verbeteren zowel het comfort op de gelijkvloerse verdieping als de energieprestaties van de gebouwschil.
De werkzaamheden bestaan uit het aanbrengen van isolatie onder het plafond van kelders en/of garages.
Er kan een afwerking worden toegevoegd als brandbeveiliging of luchtdichtheid vereist is.

- Dekvloer en vloerafwerking
- Bestaande zware vloer
- Elektrische kabels, leidingen
- Harde isolatielaag
- Eventuele afwerking
Aandachtspunten
- LET OP: door het plafond te isoleren, daalt de temperatuur in kelders en/of garages. Des te belangrijker is het om kelders/garages goed te ventileren, bij voorkeur dwars (tocht), om het overtollige vocht te verwijderen.
- Merk op dat de warmteweerstandscoëfficiënt van de kelderplafondisolatie ten minste een R-waarde van 3,5 m²K/W moet hebben om in aanmerking te komen voor de RENOLUTION-premie.
Meer weten over het isolatie van kelderplafonds?
Wat zijn de voordelen? Hoe isoleren? Welk isolatiemateriaal kiezen? Waarop moet u letten? Raadpleeg onze brochure “Het kelderplafond isoleren – principes en technieken” voor meer informatie:
Het kelderplafond isolereren
Algemene opmerkingen
- Bij de fasering van de verschillende werken moeten wachtaansluitingen worden voorzien om de continuïteit van de isolatie te verzekeren en elk risico op koudebruggen te vermijden.
- Door te isoleren wordt de gebouwschil luchtdichter. Het is daarom essentieel om na te denken over individuele of collectieve ventilatie om gezonde lucht te garanderen en condensatieproblemen te voorkomen. Raadpleeg voor meer informatie onze brochure “Ventilatie van een te renoveren woning“.
- Raadpleeg voor meer informatie over premies onze infofiche “RENOLUTION-premies voor mede-eigendommen – Aandachtspunten en indieningsprocedure“, beschikbaar op de website van Homegrade.
Homegrade: hoe kunnen we u helpen ?
Homegrade biedt gespecialiseerde begeleiding voor kleine mede-eigendommen die niet door een professionele syndicus worden beheerd, met de nadruk op het collectieve beheer van renovaties en een goede coördinatie van de mede-eigenaars.
Onze diensten:
- Ondersteuning bij de organisatie en de werking van mede-eigendommen zonder professionele syndicus (taken, verantwoordelijkheden, besluitvormingsprocessen).
- Uitvoering van voorlopige diagnoses van de gemeenschappelijke delen om de uit te voeren werkzaamheden te prioriteren.
- Technische informatie over de werkzaamheden aan de gebouwschil en de technieken die collectief moeten worden uitgevoerd.
- Hulp bij de voorbereiding van algemene vergaderingen om de belangrijke kwesties te verduidelijken en de besluitvorming te vergemakkelijken.
- Begeleiding bij het analyseren en vergelijken van offertes voor de gemeenschappelijke werkzaamheden.
- Hulp bij het samenstellen van dossiers voor het aanvragen van RENOLUTION-premies voor renovatiewerkzaamheden.
- Doorverwijzing naar gespecialiseerde instanties wanneer de behoeften ons werkgebied overstijgen (vb.: juridische bijstand).
Wat we niet aanbieden:
- Homegrade biedt geen juridische diensten en vervult geen taken van een syndicus.
Hiervoor kunt u terecht bij andere bevoegde diensten. Raadpleeg ze hieronder.
Partners en andere bevoegde diensten
- Als uw mede-eigendom wordt beheerd door een professionele syndicus, neem dan contact op met de Facilitator Duurzame Gebouwen! Deze gratis dienst biedt gepersonaliseerde begeleiding en een gedetailleerde diagnose van uw gebouw.
- Als u juridische vragen hebt, kunt u contact opnemen met het NEMS (Nationaal Eigenaars- en Mede-eigenaars Syndicaat)
- Als u interpersoonlijke conflicten hebt onder mede-eigenaars of met uw syndicus, raden we u aan om contact op te nemen met de bemiddelaar van uw gemeente.
Publicaties en nuttige links
Onze publicaties
Werken in mede-eigendom
- Infofiche Werken in een mede-eigendom, prioriteiten en aandachtspunten
- Webinar Besluitvormingsprocedure voor werkzaamheden aan de gemeenschappelijke delen in mede-eigendommen
Premies voor mede-eigendomen
- Infofiche De RENOLUTION-premies voor mede-eigendommen – Aandachtspunten en indieningsprocedure
- Pagina Premies en financiële incentives
Beheer en organisatie
- Brochure Mede-eigendom – Beheer en organisatie
- Infofiche De mede-eigendom – Registratie van de vereniging van mede-eigenaars en van de syndicus, en afsluiten van verzekeringen
- Webinar Vereenvoudigde boekhouding voor de kleine mede-eigendommen (2022)
Energie en isolatie