De meest gestelde vragen

Om goede prestaties op het vlak van thermisch comfort en energiebesparing te bereiken, en tegelijkertijd de kwaliteit van de binnenlucht te handhaven, moet isolatie gepaard gaan met een goede luchtdichtheid een gecontroleerde ventilatie.

Isolatie, luchtdichtheid en gecontroleerde ventilatie

Ventilatie zorgt voor zuurstof en verse lucht en voert CO2, vochtige lucht, vervuiling en geurtjes af, om zo de kwaliteit van de binnenlucht te verzekeren. Ventilatie is noodzakelijk voor de gezondheid van de bewoners en van het gebouw.

Voor meer informatie raadpleeg onze brochure “Ventilatie van een woning bij renovatie”.

Gezondheid, veiligheid en hygiëne

Brochures

Ventilatie (gezondheid en veiligheid)

De dampdichtheid van de verschillende lagen in het dak moet afnemen van binnen naar buiten. Een kleine hoeveelheid vocht dat in een strenge winterperiode door het dampscherm zou kunnen dringen, kan dan naar buiten afgevoerd worden zonder dat er inwendige condensatie ontstaat.

De dampdoorlaatbaarheid van het onderdak moet groter zijn dan die van het dampscherm. Minstens 6 keer meer doorlaatbaar, idealiter 15 keer.

Meerlagige structuren

Bij gebruik van verschillende isolatielagen moet de meest dampopen isolatie zich aan de buitenkant bevinden.

1

2

3

4

Als de minst dampopen isolatie zich evenwel aan de buitenkant bevindt, moet de R-waarde 1,5 keer groter zijn dan de R-waarde van de binnenste isolatielaag.

1

2

3

4

Als u een bestaande isolatie wil versterken, kunt u onder het dampscherm een beperkte isolatielaag aanbrengen: de thermische weerstand R van de isolatie boven het dampscherm moet minstens 1,5 keer hoger zijn dan die van de isolatie eronder. Deze methode wordt afgeraden voor vochtige ruimtes.

1

2

3

4

De afwerking wordt bevestigd op latten, die voor een technisch vacuüm zorgen om de leidingen en kabels te plaatsen. Belangrijk is bij de plaatsing het dampscherm niet te beschadigen.

Dampdoorlaatbaarheid van de binnenafwerking

In geval van een damprem moet de binnenafwerking dampopen zijn. Dampdichte verven of vinylbehangpapier moeten dan ook worden vermeden.

Voor akoestische verbetering moet, naast het gebruik van een soepele of halfstijve isolatielaag, de afwerking:

1

2

3

4

5

6

Het dampscherm kan een folie zijn, pleister of een OSB-plaat. Het wordt altijd tegen de isolatie geplaatst, aan de warme kant van het dak, dus aan de binnenkant, zonder luchtlaag. Het dampscherm garandeert het thermisch rendement van de isolatie en beperkt de risico’s op condensatie:

• het beperkt de migratie van waterdamp doorheen de lagen waaruit het dak bestaat;
• het verzekert de luchtdichtheid van het dak.

De waterdampdoorlaatbaarheid van het dampscherm wordt weergegeven in de μ_d-of S_d-waarde. Deze waarde varieert van 2 m voor een dampscherm met hoge waterdampdoorlaatbaarheid tot meer dan 200 m voor een dampscherm met lage doorlaatbaarheid. Wanneer de μd-waarde klein is, spreekt men over het algemeen van een damprem.

Sommige dampschermen hebben een μ_d-waarde die kan variëren afhankelijk van de luchtvochtigheid en de temperatuur, gaande van 0,25 m tot meer dan 10 m. Dit wordt een vochtgestuurde damprem genoemd.

Momenteel bestaat er geen consensus over het niveau van doorlaatbaarheid (lage of hoge dampdoorlaatbaarheid) van het te plaatsen dampscherm. Alleen voor ruimtes met een hoge luchtvochtigheid en/of onvoldoende ventilatie zijn specialisten het eens over het gebruik van een dampscherm dat weinig waterdampdoorlaatbaar is.

Uitvoering

Ongeacht het gekozen dampscherm is het van groot belang dat de installatie zorgvuldig wordt uitgevoerd om een perfecte luchtdichtheid te garanderen. Deze laatste kan worden gecontroleerd door een blowerdoortest op de zolder.

De isolatie wordt tot tegen het onderdak geplaatst, zonder luchtlaag tussen beide. Er is een ruim aanbod aan isolatiematerialen op de markt : isolatiematerialen met minerale grondstoffen (glaswol of rotswol), plantaardige grondstoffen (hout, vlas, hennep, cellulose, katoen…), dierlijke grondstoffen (schapenwol…) of synthetische grondstoffen (polyurethaan, geëxtrudeerd polystyreen…).

Vergelijk hun prestaties en prijs, maar ga ook na voor welke toepassingen ze geschikt zijn en wat hun milieu-impact en hun akoestische eigenschappen zijn.

Thermische isolatiematerialen en akoestische prestaties

Thermische isolatie is niet per definitie akoestisch absorberend. Alleen soepele (of halfharde) isolatie met een opencellige structuur, wollig of schuimvormig (plantaardige, dierlijke en minerale wol) kunnen in een geluidsisolatiesysteem worden gebruikt. Stijve isolatie met gesloten cellen (polystyreen, polyurethaan…) en niet-elastisch schuim uit een spuitbus verbeteren de akoestische prestaties van een wand niet en kunnen deze zelfs tenietdoen.

De warmtegeleidingscoëfficiënt λ (“lambda”) en de warmteweerstand R laten toe de thermische prestaties van een isolatiemateriaal te beoordelen:

Diktes die nodig zijn om minimale thermische prestaties te bereiken : R ≥ 4 m²K/W

Type isolatiemateriaal	λ (W/mK)	e min. (cm)	µ sec
Minerale, plantaardige en dierlijke wol	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1 tot 2
Geëxpandeerd polystyreen of piepschuim (EPS)	0,031 tot 0,045	13 tot 18	60
Geëxtrudeerd polystyreen	0,028 tot 0,038	12 tot 16	300
Polyurethaan (PUR / PIR)	0,023 tot 0,029	10 tot 12	30
Resolschuim	0,022 tot 0,038	9 tot 16	3

Als het dak geïsoleerd moet worden voor het wintercomfort, is het ook belangrijk om oververhitting in de zomer te beperken.

Het oververhittingsrisico neemt sterk af naargelang:

• de dakramen en dakkapellen van buitenzonwering voorzien zijn;
• de ruimte van een intensieve nachtventilatie profiteert;
• er zware materialen met een hoge inertie2 aanwezig zijn in de zolderruimte (bv. muren in beton of volle baksteen);
• de interne energiewinsten beperkt blijven (transformatoren, dimmers, halogeenlampen, enz.);
• de thermische weerstand R van de isolatie groot is;
• de isolatie over een hoge inertie beschikt (houtwol beantwoordt goed aan dit criterium).

De tengellatten worden op het onderdak bevestigd, en creëren zo een afstand tussen het onderdak en de panlatten, waardoor er geen rechtstreeks contact is tussen beide. Ze zorgen zo voor een ongehinderde afvoer van water naar beneden langs het onderdak, en voor een goede ventilatie van de onderkant van de dakpannen, wat hun levensduur ten goede komt.

Net zoals de panlatten zijn de tengellatten in hout, bij voorkeur behandeld tegen aantastingen door zwammen, schimmels of insectenlarven. Als het hout alleen oppervlakkig is behandeld, moeten ook de uiteinden die ter plaatse zijn gezaagd, behandeld worden.

1

2

3

4

5

Het onderdak moet ervoor zorgen dat het dak wind-, stof- en regendicht is. Het zorgt ervoor dat regen en sneeuw, die door de wind onder de pannen geblazen worden, ongehinderd naar de kroonlijst afgevoerd worden. Het onderdak beschermt de isolatie en verhindert luchtstromingen in de isolatie die voor aanzienlijke warmteverliezen kunnen zorgen.

Het onderdak moet de regen- en luchtdichting verzekeren, maar tegelijk ook voldoende doorlatend zijn voor waterdamp van binnenuit, om het risico van condensatie in de isolatie te beperken.

Waterdampdoorlaatbaarheid: µ, d en Sd

µ (« mu ») geeft de waterdampdoorlaatbaarheid van een materiaal weer.

De hoeveelheid waterdamp die zich verspreidt doorheen een bepaald materiaal hangt niet alleen af van de µ-waarde van het materiaal, maar ook van de dikte d (uitgedrukt in meter).

De equivalente diffusiedikte μ_d of S_d (uitgedrukt in meter) geeft de weerstand tegen waterdampdiffusie aan van een materiaal van een bepaalde dikte.

µ_d = µ x d

Hoe kleiner μ_d of S_d, hoe dampopener het materiaal is.

De µ_d-waarde van het onderdak moet kleiner zijn dan 0,5 meter. Deze waarde is terug te vinden op de technische fiche van het onderdak. Vraag ernaar bij uw aannemer.

Om een onderdak te kunnen plaatsen moet de dakbedekking altijd verwijderd worden. Het is niet aan te raden om het onderdak via de binnenkant te plaatsen, omdat deze techniek geen volledige regendichtheid garandeert.

Het onderdak bestaat uit stijve panelen of een soepel membraan.

Thermische brug: een zwak punt in de gebouwschil

Koudebrug : zone van de gebouwschil waar de isolatie zwakker is en een gemakkelijkere doorgang aan warmte biedt. De koudebrug, of bouwknoop, is een koud punt waar waterdamp kan condenseren.

Platen in houtvezel (al dan niet geïmpregneerd met bitumen of latex) of in versterkte houtwolcement beantwoorden aan deze karakteristieken.

Soepele membranen

De onderdelen van het dak moeten correct worden uitgevoerd en zich op de juiste plaats bevinden, zeker als het dak geïsoleerd is. Naast de pannen of leien en panlatten zijn een onderdak en tengellatten, thermische isolatie en een dampscherm onontbeerlijk.

Een systeem van onderling afhankelijke componenten

Alle onderdelen vormen samen één geheel; hun keuze wordt bepaald door hun eigen kenmerken en die van de andere onderdelen (thermische weerstand, waterdampdoorlatendheid…).

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Om goede prestaties op het vlak van thermisch comfort en energiebesparing te realiseren en tegelijk een goede luchtkwaliteit te verzekeren, moet isolatie gepaard gaan met een goede luchtdichtheid en een gecontroleerde ventilatie.

Isolatie, luchtdichtheid en gecontroleerde ventilatie

Ventilatie zorgt voor zuurstof en verse lucht en voert CO2, vochtige lucht, vervuiling en geurtjes af, om zo de kwaliteit van de binnenlucht te verzekeren. Ventilatie is noodzakelijk voor de gezondheid van de bewoners en van het gebouw.

Voor meer informatie, consulteer onze brochure “Ventilatie van een te renoveren woning“.

Gezondheid, veiligheid en hygiëne

Brochures

Ventilatie (gezondheid en veiligheid)

Als het bestaande dak een warm dak is

Indien de structuur, het dampscherm en de isolatie in goede staat zijn, kan er zonder beperkingen isolatie overheen worden aangebracht en een nieuw warm dak worden gemaakt.

Bij twijfel over de aanwezigheid van een dampscherm tussen de vloer en de isolatie, moet de R-waarde van de daarboven toegevoegde nieuwe isolatielaag minstens 1,5 keer hoger zijn dan de R-waarde van de bestaande isolatie.

1

2

3

4

Als de structuur van beton is, kan isolatie worden toegevoegd door middel van de techniek van het omgekeerde dak. De toevoeging van een omkeerdak op een warm dak wordt duodak of gecombineerd dak genoemd.

1

2

3

4

Als het bestaande dak een omkeerdak is

Een isolatielaag wordt toegevoegd aan de bestaande laag (zonder eisen in de verhouding van de R-waarden). Vervolgens wordt de ballast teruggeplaatst of, zoals op de afbeelding hieronder, wordt een nieuwe afdichting geplaatst om er een warm dak van te maken.

1

2

3

4

Als het bestaande dak een compact dak is

Het wordt omgebouwd tot een gemengd dak door het aanbrengen van een isolatielaag bovenop volgens de techniek van het warme dak, met inachtneming van de verhouding van de R-waarden

De afwerking wordt bevestigd op latten, die voor een technisch vacuüm zorgen om de leidingen en kabels te plaatsen. Belangrijk is bij de plaatsing het dampscherm niet te beschadigen.

Binnenafwerking en dampdoorlaatbaarheid

In geval van een damprem moet de binnenafwerking dampopen zijn. Dampdichte verven of vinylbehangpapier moeten dan ook worden vermeden.

Voor akoestische verbetering¹ moet een soepele of halfstijve isolatielaag onder de dakvloer worden aangebracht, en moet de afwerking:

• voldoende massa hebben (minstens een dubbele gipskarton- of gipsvezelplaat en/of een OSB-plaat),
• ontkoppeld zijn van de dakstructuur, met andere woorden:
  • plaatsing met behulp van soepele rails en/of trillingswerende beugels,
  • zonder star contact met andere wanden. Aan de randen van de afwerkingsplaten worden soepele scheidingsstroken geplaatst.

1. Zie de Code van goede geluidspraktijken – technisch referentiekader inzake geluidsisolatie voor de premie voor de renovatie van het woonmilieu, Leefmilieu Brussel, 2015. ↩︎

1

2

3

4

5

6

Het dampscherm kan een folie zijn, pleister of een OSB-plaat. Het garandeert het thermisch rendement van de isolatie en beperkt de risico’s op condensatie:

• het beperkt de migratie van waterdamp doorheen de lagen waaruit het dak bestaat,
• het verzekert de luchtdichtheid van het dak.

De waterdampdoorlaatbaarheid van het dampscherm wordt weergegeven in de μ_d ou S_d-waarde. Deze waarde varieert van 2 m voor een dampscherm met hoge waterdampdoorlaatbaarheid tot meer dan 200 m voor een dampscherm met lage doorlaatbaarheid. Wanneer de μd-waarde klein is, spreekt men over het algemeen van een damprem.

Sommige dampschermen hebben een μd-waarde die kan variëren afhankelijk van de luchtvochtigheid en de temperatuur, gaande van 0,25 m tot meer dan 10 m. Dit wordt een vochtgestuurde damprem genoemd.

Er bestaat geen consensus onder de experts over het niveau van doorlaatbaarheid (lage of hoge dampdoorlaatbaarheid) van het te plaatsen dampscherm, behalve in twee specifieke gevallen:

• in een compact dak (dit concept wordt verder uitgelegd) wordt altijd een vochtgestuurde damprem gebruikt);
• een dampscherm met een lage waterdampdoorlaatbaarheid heeft de voorkeur boven ruimtes met een hoge luchtvochtigheid en/of onvoldoende ventilatie.

Waterdampdoorlaatbaarheid: µ, d en Sd

µ (« mu ») geeft de waterdampdoorlaatbaarheid van een materiaal weer.

De hoeveelheid waterdamp die zich verspreidt doorheen een bepaald materiaal hangt niet alleen af van de µ-waarde van het materiaal, maar ook van de dikte d (uitgedrukt in meter).

De equivalente diffusiedikte μ_d of S_d (uitgedrukt in meter) geeft de weerstand tegen waterdampdiffusie aan van een materiaal van een bepaalde dikte.

µ_d = µ x d

Hoe kleiner de µ_d of S_d -waarde, hoe meer waterdampdoorlatend het materiaal is.

Uitvoering van het dampscherm

Luchtlekken: de onzichtbare vijand van isolatie

Een dichtheidsgebrek leidt niet alleen tot het risico op condensatie, maar ook tot een sterke daling van de isolatieprestaties van het dak.

Voorbeeld

thermische weerstand van de geïllustreerde wand die 14 cm wol bevat:

$_{\text{Theoret}} R _{\text{-waarde}} = \frac{e}{\lambda} = \frac{0{,}014}{0{,}035} = 4\ \text{m}^2\text{K/W}$

R met spleet = 0,8 m2K/Wof het equivalent van 3 cm isolatie!

Door de spleet isoleert de wand bijna 5 keer minder goed!

Bron: Instituut voor bouwfysica Stuttgart

De isolatie wordt ononderbroken geplaatst zonder luchtlaag. Bij plaatsing boven de dakvloer moet deze bestand zijn tegen samendrukking (bijv.: kurk, cellenglas, houtvezel met hoge dichtheid, sommige polyurethanen, geëxtrudeerd polystyreen…). Bij plaatsing van onderaf wordt soepele isolatie gebruikt (bijv.: glaswol, rotswol, houtwol, vlaswol, hennepwol, schapenwol, celluloseschuim…).

Vergelijk hun prestaties en prijs, maar ga ook na voor welke toepassingen ze geschikt zijn en wat hun milieu-impact en hun akoestische eigenschappen zijn.

Verschil tussen thermische en akoestische isolatie

Thermische isolatie is niet per definitie akoestisch absorberend. Alleen soepele (of halfharde) isolatie met een opencellige structuur, wollig of schuimvormig kunnen in een geluidsisolatiesysteem worden gebruikt. Stijve isolatie met gesloten cellen verbeteren de akoestische prestaties van een wand niet en kunnen deze zelfs tenietdoen.

Denk aan akoestische isolatie vanaf de renovatie

Bij renovatiewerken hebben de eigenaars de neiging om de akoestische behandeling uit het oog te verliezen, die zij als een bijkomstige luxe beschouwen. Maar de dagelijkse geluiden van de ene woning naar de andere veroorzaken soms een ondraaglijke overlast… Denk eraan vanaf de start van uw project!

Raadpleeg onze brochure “De geluidsisolatie” voor meer informatie en vraag advies aan onze begeleidingsdienst!

Raadpleeg onze advies of onze brochure “De geluidsisolatie” voor meer informatie en vraag advies aan onze begeleidingsdienst!

Akoestiek

Adviezen

Akoestiek

Akoestiek

Brochures

Akoestiek

De warmtegeleidingscoëfficiën λ (« lambda ») en de warmteweerstand R laten toe de thermische prestaties van een isolatiemateriaal te beoordelen:

• λ ((uitgedrukt in W/mK) kenmerkt het vermogen van een lichaam om warmte te geleiden. Hoe kleiner λ, hoe beter het materiaal isoleert.
• R (uitgedrukt in m2K/W) geeft aan hoe groot de weerstand is tegen warmteverliezen via geleiding van een materiaallaag. Hoe groter R, hoe beter de laag isoleert.

R = e/λ

De warmteweerstand R van een isolatielaag is gelijk aan zijn dikte d (uitgedrukt in meter) gedeeld door zijn warmtegeleiding λ

Minimale thermische prestaties R ≥ 4 m²K/W

Type d’isolant	λ (W/mK)	min.d. (cm)
Cellenglas	0,038 à 0,050	16 à 20
Minerale, plantaardige en dierlijke wol	0,030 à 0,045	13 à 18
Kurk	0,032 à 0,045	13 à 18
Geëxpandeerd polystyreen of piepschuim (EPS) 0,031 tot 0,045	0,031 à 0,045	13 à 18
Geëxtrudeerd polystyreen (XPS)	0,028 à 0,038	12 à 16
Polyurethaan (PUR / PIR)	0,023 à 0,029	10 à 12
Resolschuim	0,022 à 0,038	9 à 16

Vergelijk de technische fiches om in de materiaalcategorie die u hebt gekozen, die met de kleinste λ te selecteren.

Oververhitting onder het dak in de zomer beperken

Als het dak geïsoleerd moet worden voor het wintercomfort, is het ook belangrijk om oververhitting in de zomer te beperken.

Het oververhittingsrisico van de ruimtes onder het dak neemt sterk af naargelang:

• het dak wordt beschermd door ballast of zonnepanelen, of wordt ingericht tot een groendak;
• het afdichtingsmembraan lichtgekleurd is of bedekt met een reflecterende verf;
• de koepels van zonwering voorzien zijn;
• het dak van een hoge thermische inertie profiteert (bijv. betonnen vloerplaat);
• er zware materialen met een hoge thermische inertie¹ aanwezig zijn in de zolderruimte (bijv. muren in beton of volle baksteen);
• de ruimte van een intensieve nachtventilatie profiteert;
• de interne energiewinsten beperkt blijven (transformatoren, dimmers, halogeenlampen, enz.);
• de thermische weerstand R van de isolatie groot is;
• de isolatie over een hoge thermische inertie beschikt (houtwol en houtvezels beantwoorden goed aan dit criterium).

In deze advies gaan we alleen in op soepele bekledingen, omdat metalen afdekkingen een andere aanpak vereisen.

Bitumineuze afdichtingen

De bitumenfolie wordt in verschillende lagen gelegd, die aan elkaar moeten kleven door middel van verlijming of mechanische bevestiging.

De eindlaag, die altijd gelijmd of gelast wordt, wordt meestal beschermd tegen UV-stralen door leislag.

De dichtingen moeten worden gelast of aan elkaar worden gelijmd met volledige verkleving met voldoende overlapping (7 tot 15 cm afhankelijk van het soort membraan en de plaatsing).

Synthetische afdichtingen

Hoe te kiezen?

De technische goedkeuringen (ATG) van de afdichtingsproducten beschrijven hun toepassingsgebied. Hier zijn enkele aanwijzingen:

• Lekdetectie: een meerlaagse installatie met volledige verkleving op de dakvloer vergemakkelijkt het opsporen van lekken. Te gebruiken op moeilijk toegankelijke plaatsen.
• Gewicht: EPDM is zeer dun en licht. Ballasttechnieken daarentegen voegen een aanzienlijk overgewicht toe, waardoor een controle van de stabiliteit van de structuur nodig is.
• Milieuaspecten: EPDM heeft een geringe ecologische impact en kan op een milieuvriendelijke manier worden gerecycleerd. Bitumineuze bekledingen zijn vervuilend en moeilijker te recycleren omwille van hun heterogeniteit.
• Regenwateropvang: alle bekledingen zijn bruikbaar.
• Groendaken: voor intensieve groendaken, met een grote bodemdikte en hoge vegetatie, kunnen alle bekledingen gebruikt worden op voorwaarde dat een wortelbescherming wordt aangebracht. Sommige EPDM-membranen hebben een technische goedkeuring waardoor ze als ondersteuning van een extensief groendak kunnen dienen (d.w.z. met een geringe substraatdikte en sedumbeplanting). Een tweelaagse installatie wordt echter aanbevolen, met volledige verkleving op de dakvloer.

Voor meer informatie, consulteer onze advies of onze brochure “Groendaken – Impact en installatie“

Duurzaamheid

Adviezen

Groendaken – impact en installatie

Duurzaamheid

Brochures

Groendaken

• UV-bestendigheid: EPDM is UV-bestendig en scheurt niet bij langdurige blootstelling aan de zon. Een bitumineuze bekleding veroudert minder goed, maar kan tegen UV-stralen beschermd worden door middel van ballast.
• Windweerstand: Als uw dak in hoge mate aan de wind is blootgesteld, gebruik dan lagen die goed aan elkaar en aan de dakvloer zijn gelijmd. Een ballast wordt ook aanbevolen.
• Brandgedrag: EPDM is onbrandbaar. Bitumen kan de brandverspreiding en de rookontwikkeling bevorderen, wat de interventie van de brandweer verstoort; maar door gebruik van ballast worden deze risico’s tot een minimum beperkt.

De waterdichting, de thermische isolatie en het dampscherm zijn essentieel.

Compatibele componenten kiezen

Deze componenten vormen een geheel; elk van hen moet gekozen worden op basis van zijn eigenschappen en die van de andere. Ze moeten correct en op de juiste plaats worden uitgevoerd.

Voorbereidende werken

Voordat u met de isolatiewerken begint, moet u:

• De regendichting van het hellend dak controleren. De oorzaken van de infiltratie moeten worden weggewerkt;
• De bestaande vloerconstructie inspecteren op stabiliteit en gezondheid
• (barsten, insecten,zwammen en vocht). Isolatie zorgt voor een extra belasting. Het is aanbevolen een stabiliteitsingenieur in te schakelen om te bepalen of de draagstructuur moet worden versterkt of vervangen;
• Alle eventuele bijkomende werken uitvoeren zoals het slopen van ongebruikte schoorstenen, het aanpassen van de schacht voor het toegangsluik naar de zolder…
• Leidingen en kabels integreren in de bestaande houten structuur. Bij een betonnen vloer kunnen ze op de vloer gelegd worden.

Rookkanaal

Rookkanalen vereisen speciale aandacht om het brandgevaar te beperken, aangezien zij verbrandingsgassen met een hoge temperatuur naar buiten voeren. Rondom het rookkanaal moet onbrandbare isolatie worden aangebracht, zoals minerale wol (Euroklasse brandreactie A1 of A2-s1d0).

1

2

Geluidsiolatie

Thermische isolatiematerialen zijn niet noodzakelijk geluiddsabsorberende materialen. Om te zorgen voor geluidsisolatie tegen luchtgeluid is het namelijk noodzakelijk dat:

• de isolatie soepel, halfhard of los is, met een open celstructuur, wollig of schuimig (bijvoorbeeld: plantaardige, dierlijke en minerale wol). Harde materialen met gesloten cellen (bijv. polystyreen, polyurethaan…) verbeteren de akoestische prestaties van een muur niet en kunnen deze zelfs tenietdoen;
• de vloer- of plafondafwerking zwaar is en ontkoppeld van de hoofdstructuur.

Zie voor meer informatie onze advies « Geluidsisolatie van een Brussels huis verdeeld in appartementen ».

Akoestiek

Adviezen

Geluidsisolatie van een Brussels huis verdeeld in appartementen

Onafscheidelijke elementen

Isolatie – Luchtdichtheid – Gecontroleerde ventilatie

Om goede prestaties op het vlak van thermisch comfort en energiebesparing te bereiken, en tegelijkertijd de kwaliteit van de binnenlucht te handhaven, moet isolatie gepaard gaan met een goede luchtdichtheid en een gecontroleerde ventilatie.

Ventilatie zorgt voor zuurstof en verse lucht en voert CO2, vochtige lucht, vervuiling en geurtjes af, om zo de kwaliteit van de binnenlucht te verzekeren. Ventilatie is noodzakelijk voor de gezondheid van de bewoners en van het gebouw.

Gezondheid, veiligheid en hygiëne

Brochures

Ventilatie (gezondheid en veiligheid)

Voor meer informatie, raadpleeg onze advies « Ventilatie van een te renoveren woning ».

In het algemeen moet bij de volgorde van de plaatsing van materialen rekening worden gehouden met hun waterdampdoorlaatbaarheid, ze moeten worden geplaatst van de meest luchtdichte (warme kant) naar de meest open (koude kant – zolder), om het risico van interne condensatie te voorkomen.

De vloerafwerking moet meer dampdoorlatend zijn dan het dampscherm. Minstens 6 keer meer doorlaatbaar, idealiter 15 keer.

Meerlagige structuur

Bij gebruik van verschillende isolatielagen moet de meest dampopen isolatie zich aan de kant van de zolder bevinden.

1

2

3

4

5

Als de minst dampopen isolatie zich echter aan de kant van de zolder bevindt, moet ervoor gezorgd worden dat de R-waarde ervan (thermische weerstand) 1,5 keer hoger is dan die van de kant van de verwarmde ruimte.

1

2

3

4

5

Om een bestaande isolatie te versterken, is het mogelijk om een beperkte isolatielaag onder het dampscherm toe te voegen: de thermische weerstand R van de isolatie boven het dampscherm moet minstens 1,5 keer hoger zijn dan die van de isolatie eronder. Deze methode wordt afgeraden voor vochtige ruimtes.

1

2

3

4

5

Voor het isoleren van een zoldervloer moeten drie elementen worden aangebracht: het dampscherm, de thermische isolatie en de afwerking.

Compatibele componenten kiezen

Al deze componenten vormen een geheel: elk ervan moet worden gekozen op basis van zijn eigenschappen en die van de andere (warmteweerstand, waterdampdoorlaatbaarheid…).

Het dampscherm

Het dampscherm is een folie of een OSB (Oriented Strand Board). Het wordt altijd tegen de isolatie geplaatst, aan de warme kant, zonder luchtlaag.

Het dampscherm :

• zorgt voor luchtdichtheid, d.w.z. het voorkomt de circulatie van lucht van de binnenkant naar de buitenkant van de muur. Dit beperkt het warmteverlies dat gepaard gaat met deze ongecontroleerde luchtstromen;
• beperkt de migratie van waterdamp door de lagen waaruit de vloer bestaat en dus het risico van inwendige condensatie. Deze laatste zou permanent vochtige zones in de muur creëren, waardoor de thermische prestaties van de isolatie zouden verminderen en in sommige gevallen de muur zou worden aangetast (bijvoorbeeld: schimmel).

Dampdoorlaatbaarheid: µ, d en Sd

µ (« mu ») geeft de waterdampdoorlaatbaarheid van een materiaal weer.

De hoeveelheid waterdamp die zich verspreidt doorheen een bepaald materiaal hangt niet alleen af van de µ-waarde van het materiaal, maar ook van de dikte d (uitgedrukt in meter).

De equivalente diffusiedikte μ_d of S_d uitgedrukt in meter) geeft de weerstand tegen waterdampdiffusie aan van een materiaal van een bepaalde dikte.

µ_d = µ x d

Hoe kleiner µ_d of S_d, hoe dampopener het materiaal is.

De waterdampdoorlaatbaarheid van het dampscherm wordt weergegeven in de μ_d— of S_d-waarde. Deze waarde varieert van 2 m voor een dampscherm met hoge waterdampdoorlaatbaarheid en tot meer dan 200 m voor een dampscherm met lage doorlaatbaarheid. Wanneer de μ_d-waarde klein is, spreekt men over het algemeen van een damprem.

Sommige dampschermen hebben een μ_d -waarde die kan variëren afhankelijk van de luchtvochtigheid en de temperatuur, gaande van 0,25 m tot meer dan 10 m. Dit wordt een vochtgestuurde damprem genoemd.

Momenteel bestaat er geen consensus over het niveau van doorlaatbaarheid (lage of hoge dampdoorlaatbaarheid) van het te plaatsen dampscherm. Alleen voor ruimtes met een hoge luchtvochtigheid en/of onvoldoende ventilatie zijn specialisten het eens over het gebruik van een dampscherm dat weinig waterdampdoorlaatbaar is.

Aanbrengen van het dampscherm

De thermische isolatie

Keuze van een isolatiemateriaal

Er zijn talloze isolatiematerialen op de markt. Maar er zijn verschillende parameters die kunnen helpen bij het nemen van een beslissing.

Allereerst is het belangrijk een isolatiemateriaal te kiezen dat geschikt is voor de aanbevolen techniek.

Wanneer de isolatie in een houtstructuur (hoofd- of hulpconstructie) wordt aangebracht, verdienen soepele, halfharde of losse materialen de voorkeur omdat deze goed aansluiten op de onregelmatigheden van de constructie (zonder luchtzakken) en daardoor betere thermische prestaties leveren.

Wordt de isolatie daarentegen op de structuur (hout of beton) aangebracht, dan wordt gekozen voor een harde isolatie die bestand is tegen samendrukking.

Een verantwoord isolatiemateriaal kiezen

Om deel uit te maken van een ecoconstructieproces, is het noodzakelijk een isolatiemateriaal niet alleen te kiezen op basis van zijn thermische, technische en economische eigenschappen. Het effect ervan op het milieu, op de gezondheid van de bewoners en de aannemers moet worden beoordeeld, en dit gedurende zijn hele levensduur.

De website van Duurzame Gebouwen www.gidsduurzamegebouwen.brussels biedt besluitondersteuningsinstrumenten.

Thermische eigenschap van een isolatiemateriaal

De warmtegeleidingscoëfficiënte λ (« lambda ») en de warmteweerstand R laten toe de thermische prestaties van een isolatiemateriaal te beoordelen:

• λ ((uitgedrukt in W/mK) kenmerkt het vermogen van een lichaam om warmte te geleiden. Hoe kleiner λ, hoe beter het materiaal isoleert.
• R (uitgedrukt in m²K/W) geeft de weerstand van een materiaallaag tegen het doorlaten van warmte weer. Hoe groter R, hoe beter de laag isoleert.

R = d/λ

De warmteweerstand R van een isolatielaag is gelijk aan zijn dikte d (uitgedrukt in meter) gedeeld door zijn warmtegeleiding λ.

Eigenschappen volgens de soorten isolatie

Toestand van de isolatie	los	Soepel	Hard	thermische prestatie λ (W/mK)	dikte R ≥ 4	µ sec
Cellulose	((v))	((v))	((x))	0,037 tot 0,041	15 tot 17 cm	1 tot 2
Kurk	((v))	((x))	((v))	0,032 tot 0,045	13 tot 18 cm	30
Houtwol	((v))	((v))	((v))	0,036 tot 0,043	15 tot 18 cm	4
Glas-/steenwol	((v))	((v))	((v))	0,030 tot 0,045	13 tot 18 cm	1,2 tot 1,5
Geëxpandeerd polystyreen (EPS)	((v))	((x))	((v))	0,021 tot 0,045	13 tot 18 cm	60
Geëxtrudeerd polystyreen (XPS)	((x))	((x))	((v))	0,028 tot 0,038	12 tot 16 cm	300
Polyurethaan (PUR / PIR)	((x))	((x))	((v))	0,023 tot 0,029	10 tot 12 cm	30
Resolschuim	((x))	((x))	((v))	0,022 tot 0,038	9 tot 16 cm	35

Aanbrengen van isolatie

Om koudebruggen te beperken en luchtstromen in de isolatie te voorkomen, is het raadzaam om:

• de isolatie doorlopend en zonder luchtzakken te plaatsen;
• de hulpstructuren te kruisen;
• de voegen van de verschillende isolatielagen te doen verspringen.

De afwerking

Aanbrengen van de vloerafwerking

Door de vloerafwerking wordt de isolatie beschermd (tegen knaagdieren, mogelijke waterinfiltratie…) en wordt een luchtdichte afsluiting verkregen om het risico van tocht in het isolatiecomplex te beperken. Deze zouden aanzienlijke warmteverliezen veroorzaken.

De vloerafwerking, of het nu gaat om panelen of een soepele folie, moet dampdoorlatend zijn om het risico van condensatie in de isolatie te beperken.

Ze wordt doorlopend op de harde isolatie of op de hulpstructuur geplaatst.

Plaatsen van een plafondafwerking

De plafondpanelen (bijvoorbeeld gipsplaten) worden op de hulpconstructie (lat, Metal Stud…) bevestigd. Hierdoor ontstaat een technisch vacuüm voor de integratie van leidingen, kabels, … Let erop dat het dampscherm tijdens de installatie niet wordt beschadigd.

Dampdoorlaatbaarheid

In geval van een vochtgestuurde damprem, moet de binnenafwerking dampopen zijn. Dampdichte verven of vinylbehangpapier moeten dan ook worden vermeden.

De keuze van de isolatietechniek voor de zoldervloer hangt af van de bestaande situatie. Merk op dat sommige technieken geschikter zijn, afhankelijk van het materiaal van uw vloer.

Isoleren op de houten of betonnen vloer

Deze eenvoudig toe te passen techniek bestaat uit het plaatsen van soepele of harde isolatie op een bestaande vloer (houten of betonnen vloer) zonder in te grijpen in de afwerking van de benedenverdieping.

Een mogelijk nadeel is het verminderde opslagvolume.

1

2

3

4

5

6

7

8

1

2

3

4

5

6

7

8

Isolatie langs onderen: een af te raden optie

Het wordt afgeraden om een betonnen vloer vanaf de onderkant (warme kant) te isoleren. Deze techniek brengt te veel risico’s van condensatie en koudebruggen met zich mee. Bovendien kunt u zo niet profiteren van de inertie van de vloer.

Isoleren in de dikte van de houten structuur langs onder

Bij deze techniek wordt de isolatie in de houten vloerconstructie geplaatst die van onder wordt bereikt vanaf de benedenverdieping.

Hierdoor blijft de afwerking van de zoldervloer behouden, evenals het oorspronkelijke opslagvolume.

Het is echter niet mogelijk om de plafondafwerking te behouden, wat een nadeel kan zijn als er lijstwerk of rozetten op het plafond zijn aangebracht.

1

2

3

4

5

6

7

8

Isoleren in de dikte van de houten structuur langs boven

Bij deze techniek wordt de isolatie in de houten vloerconstructie geplaatst die van boven bereikt wordt vanaf de zolder.

Hierdoor kan de plafondafwerking van de benedenverdieping worden behouden zonder dat het oorspronkelijke opslagvolume te veel wordt verminderd.

1

2

3

4

5

6

7

8

Energie- en financiële besparing

Als u kiest voor isolatie van het hellende dak, raadpleeg dan onze advies « Hellend dak – Renovatie en isolatie ».

Isolatie

Adviezen

Het hellede dak isoleren

Gevelstructuurelementen zoals dragend metselwerk moeten een E60 brandweerstand hebben (vlamdichtheid gedurende 60 minuten).

Om goede prestaties op het vlak van thermisch comfort en energiebesparingen te realiseren en tegelijk een goede luchtkwaliteit te verzekeren, moet een woning niet alleen geïsoleerd worden maar ook goed luchtdicht afgewerkt zijn en uitgerust met een gecontroleerde ventilatie.

Essentiële ventilatie

Ventilatie zorgt voor zuurstof en verse lucht en voert CO2, vochtige lucht, vervuiling en geurtjes af, om zo de kwaliteit van de binnenlucht te verzekeren. Ventilatie is noodzakelijk voor de gezondheid van de bewoners en van het gebouw.

Het condensatieverschijnsel op de wanden die naar buiten uitgeven wordt over het algemeen beïnvloed door een vochtig binnenklimaat. Om condensatieproblemen te vermijden, is het belangrijk om het huis te ventileren, maar ook de productie van waterdamp te beperken en de kamers voldoende te verwarmen.

Gezondheid, veiligheid en hygiëne

Brochures

Ventilatie (gezondheid en veiligheid)

Voor meer informatie, lees onze brochure “Ventilatie van een te renoveren woning”.

Tussen de isolatie en de gevelbekleding bevindt zich een geventileerde luchtspouw. De gevelbekleding zorgt voor een uitstekende regendichting en kan met een waaier aan gevelafwerkingen gecombineerd worden: hout, gevelpannen, leien, metalen platen…

De uitvoering is afhankelijk van het soort isolatie, vormvast of soepel.

Gevelbekleding op soepele of halfharde isolatie

Gevelbekleding op vormvaste isolatie

De vormvaste isolatie wordt rechtstreeks tegen de buitenkant van de muur geplaatst. Ze wordt gelijmd en/of mechanisch bevestigd. De afwerking in gevelpleister of baksteenstrips wordt aangebracht/rechtstreeks verkleefd op de isolatie.

Deze methodes zijn vooral geschikt voor complexe gevels met veel details.

Bepleistering op isolatie (ETICS methode)

De verschillende onderdelen (pleister, vormvaste isolatie, verstevigingselementen, bevestigingswijze…) maken deel uit van één geheel en moeten ook als dusdanig worden toegepast. Ze moeten van één fabrikant afkomstig zijn.

De technische goedkeuring, een garantie voor conformiteit

De leveranciers van ETICS moeten over een technische goedkeuring (ATG) beschikken voor de materialen en hun toepassing. Vraag ze aan uw aannemer.

De pleister wordt rechtstreeks op de isolatie geplaatst en bestaat uit een basispleister voorzien van een wapeningsnet en een eindlaag. Op de hoeken worden hoekbeschermers geplaatst (in PVC, in aluminium…). Een perfecte uitvoering is noodzakelijk om waterinfiltratie te vermijden.

De pleister, waterdampdoorlatend, fungeert als wind- en waterdichting.

Afhankelijk van het soort pleister en de dikte, zijn verschillende texturen en kleuren mogelijk. Donkere kleuren worden echter weinig gebruikt, omdat ze slecht bestand zijn tegen bezonning. Heel gladde afwerkingen zijn bovendien moeilijk realiseerbaar.

De pleister heeft om de 10 à 15 jaar onderhoud nodig (reiniging en/of schilderen) om esthetische redenen (vervuiling).

Afwerking met baksteenstrips

De baksteenstrips worden verkleefd op de isolatieplaten en vervolgens opgevoegd. Er bestaan ook geprefabriceerde systemen op buitenisolatie (meestal op polyurethaan).

Een muur die naar buiten ademt

De dampdichtheid van de verschillende lagen in de muur moet afnemen van binnen naar buiten. Een kleine hoeveelheid vocht dat in een strenge winterperiode door de luchtdichte laag zou kunnen dringen, kan dan naar buiten afgevoerd worden zonder dat er inwendige condensatie ontstaat.

Als er bij renovatie al een isolatie in de spouw aanwezig is of tegen de binnenkant van de muur, en u wil een buitenisolatie toevoegen, dan moet ze meer waterdampdoorlaatbaar zijn dan de reeds aanwezige isolatie.

Als de buitenisolatie minder dampdoorlatend is, dan moet de warmteweerstand (R-waarde) ervan 1,5 keer groter zijn dan de isolatie meer naar de binnenkant.

De binnenbepleistering verzekert de luchtdichting van de wand. Daarom moet ze ononderbroken geplaatst worden, met inbegrip van de dagkanten van de ramen, waarbij er zorg gedragen moet worden voor de aansluitingen.

Als u de zichtbare bakstenen binnen wil behouden, moet de luchtdichtheid (membraan of bepleistering) aan de warme buitenkant, tussen de muur en de isolatie, aangebracht worden.

De buitenafwerking is bepalend voor het esthetische uitzicht van de gevel en moet meer dan één functie vervullen. Afhankelijk van de gekozen isoIatiemethode kan de buitenafwerking uit één laag of een combinatie van meerdere lagen bestaan.

Ze verzekert de regen-, wind- en stofdichtheid: ze voorkomt schade door waterinfiltratie en vermijdt de warmteverliezen door convectie, door luchtstroming in de isolatie te elimineren.

Naast regendicht moet de buitenafwerking tegelijk ook damp van binnenuit doorlaten.

Het begrip waterdampdoorlatendheid (µ en µd)

µ « mu » geeft de waterdampdoorlaatbaarheid van een materiaal weer.

De hoeveelheid waterdamp die zich verspreidt doorheen een bepaald materiaal hangt niet alleen af van de µ-waarde van het materiaal, maar ook van de dikte d (uitgedrukt in meter).

De equivalente diffusiedikte μ_d of S_d (uitgedrukt in meter) geeft de weerstand tegen waterdampdiffusie aan van een materiaal van een bepaalde dikte.

µ_d = µ x d

Hoe kleiner µ_d of S_d hoe dampopener het materiaal is.

De µ_d-waarde van de buitenafwerking moet lager zijn dan 0,5 meter. Deze waarde wordt aangeduid op de technische fiche van het materiaal. Vraag ze aan uw aannemer.

De gevels die in deze pagina worden bestudeerd, bestaan uit een binnenbepleistering, een massieve muur, isolatie en een buitenafwerking.

Bij renovatie is het belangrijk om de vochtkarakteristieken en mechanische eigenschappen van de nieuwe materialen en van de bestaande materialen te kennen, om zeker te zijn dat ze compatibel zijn en om het condensatierisico in het isolatiegeheel te beperken.

Er zijn verschillende mogelijkheden, in functie van de complexiteit van de gevel, de beoogde thermische prestaties en de gewenste buitenafwerking: gevelpleister, baksteenstrips of een bekleding in hout, gevelpannen, leien, metalen…

In deze pagina behandelen we vier methodes om de gevel via de buitenzijde te isoleren.

Afwerking en vormvaste isolatie vormen één geheel

Gevelbekleding

De werken moeten door een gekwalificeerd vakman worden uitgevoerd.

Er zijn 45 premies beschikbaar voor renovatie- en besparingswerkzaamheden. Ontdek een overzicht van alle beschikbare premies, kredieten en subsidies in onze Samenvatting van de Premies.

RENOLUTION-premies

Sinds 1 januari 2022 zijn de Energiepremies en de premies voor de renovatie van het woonmilieu en de verfraaiing van gevels samengevoegd tot één systeem: de RENOLUTION-premies.

Bekijk de RENOLUTION-premies

Overeenkomsten van mede-eigendom

De plafonds van kelders of garages in het gebouw kunnen gemeenschappelijke of privatieve delen zijn. De basisakte van mede-eigendom geeft informatie over hun statuut. Er zijn twee mogelijke scenario’s:

• Ofwel behoren de kelders of garages tot de gemeenschappelijke delen van het gebouw. Daarom moet elk isolatieproject worden besproken op een algemene vergadering (AV).

Te ondernemen stappen bij de mede-eigendom

Ten eerste moet u uw aanvraag voor de isolatie van gemeenschappelijke kelderplafonds minstens 3 weken voor de datum van de AV op de agenda zetten.

Leg vervolgens tijdens de AV uw redenen (hoog energieverbruik, thermisch ongemak, slecht EPB-certificaat) uit aan de mede-eigenaars, informeer hen over de beschikbare financiële steun (premies) en stel een lijst op van te overwegen werken.

Deze stap kan leiden tot een besluit om offertes op te stellen die tijdens de volgende AV worden voorgesteld.

• Ofwel behoren de plafonds van de kelders of garages toe aan particuliere eigenaars.
  Elke betrokken mede-eigenaar moet worden gevraagd om in te stemmen met de isolatie van het plafond van zijn kelder of garage.

Technische aandachtspunten

Kelderplafonds van grote flatgebouwen in mede-eigendom zijn vaak gemaakt van betonplaten (zie het hoofdstuk over zware vloeren). In dat geval:

• Is het belangrijk om alle drie de zijden van de balkfundamenten te isoleren om koudebruggen te elimineren.
• Is het ook voor gebouwen met niet-gemene perifere muren die blootstaan aan de kou, aan te raden om de plafondisolatie te vervolledigen met een uitsprong van isolatie van 40 tot 80 cm (zie schema).

_{Principe van isolatie van onderaf}

1

2

3

4

5

6

7

De plafonds van kleine flatgebouwen zijn vaak gemaakt van een houten structuur (zie het hoofdstuk over lichte vloeren). Het isoleren van kelderplafonds kan een gelegenheid zijn om hun brandweerstand, die vaak onvoldoende is, te verbeteren.

Samenstelling van een lichte houten vloer

Een lichte vloer in contact met een onverwarmde kelder of garage bestaat meestal uit de volgende lagen:

• een houten vloer van planken,
• vloerbalken of houten balken die de vloer ondersteunen,
• een eventueel plafond of verlaagd plafond* (gipsplaten of houten platen).

Er zijn verschillende manieren om een houten vloer te isoleren; dit hangt af van de beschikbare hoogte, of het bestaande plafond al dan niet in goede staat is en of er leidingen en elektrische kabels aanwezig zijn. Deze punten moeten zorgvuldig worden voorbereid met uw aannemer tijdens het bezoek dat voorafgaat aan het opmaken van de offerte.

De hierna beschreven oplossingen kunnen van onderaf worden geïnstalleerd zonder de bestaande vloer te verwijderen.

Isolatie tussen vloerbalken

Deze oplossing verdient de voorkeur als de structuur kaal is of als het plafond in slechte staat is en verwijderd moet worden.

Er moeten soepele isolatiematerialen (hennep, minerale wol, …) worden gebruikt, die perfect aansluitend tussen de houten structuur moeten worden gelegd (zonder luchtlekken). Een tweede, gekruiste laag, van hetzelfde type als de eerste of meer waterdampopen, garandeert een betere isolatie.

1

2

3

4

5

6

Duurzame constructie

Geef de voorkeur aan biobased isolatiematerialen (houtvezel, hennepvezel, kurk, grasvezel) of isolatie afkomstig van recycleercentra.

Isolatie inblazen (bestaand of nieuw plafond)

Het voordeel van deze oplossing is dat u het bestaande plafond kunt behouden als het in goede staat is.

Bij inblaasisolatie wordt losse isolatie (bijvoorbeeld cellulosewatten, steenwol of kurk) in de holle ruimtes tussen het plafond en de begane grond gespoten. Hiervoor worden gaten in het plafond gemaakt, tussen twee vloerbalken, met een speciale machine die een blazer of kaardmachine wordt genoemd.

De vloer van de begane grond wordt goed afgedicht of opnieuw gevoegd om stof te beperken. De aannemer zal alle obstakels identificeren: leidingen, fittingen, afstandhouders.

De gaten die in het plafond zijn gemaakt om de blaasmond door te laten, worden dan opgevuld (pleisterwerk, hout, enz.).

Isolatie boven een verlaagd plafond

Als de hoogte het toelaat, kan het voordelig zijn om een geïsoleerd verlaagd plafond te installeren.
Het verbergt elektrische circuits en verschillende leidingen en zorgt voor een esthetische afwerking.

Deze oplossing is ook geschikt als er een bestaand plafond is dat u niet wilt slopen.

Het verlaagde plafond wordt meestal bevestigd met een metalen raamwerk dat aan de vloerbalken hangt en ondersteund wordt door hoekbeugels aan de rand.

Flexibele isolatiedekens zijn het meest geschikt om holle ruimtes te vermijden en de continuïteit van de isolatie te verzekeren.

1

2

3

4

5

6

7

8

Is een dampscherm nodig?

Het dampscherm is een folie die is ontworpen om de verspreiding van waterdamp van de begane grond naar de kelder te voorkomen.

Deze waterdamp kan bij contact met een koude muur condenseren, waardoor de isolatie beschadigd raakt en de eigenschappen ervan afnemen.

Er bestaat geen consensus over de noodzaak van een dampscherm bij het isoleren van kelderplafonds met een houtstructuur, hoewel het vaak wordt aanbevolen om veiligheidsredenen.

In de praktijk is het bij isolatie van onderaf erg ingewikkeld om te installeren vanwege de aanwezigheid van vloerbalken en eventuele hangende leidingen en kabels.

Een correcte installatie van het dampscherm is daarom zelden gegarandeerd, wat het minder nuttig maakt.

Aandachtspunt

Als u een dampscherm installeert, plaats het dan altijd bovenop de isolatie en nooit aan de koude kant, omdat dit het vocht in de isolatie vasthoudt.

Als er geen dampscherm wordt gebruikt, is het raadzaam om dampopen isolatie te kiezen om ervoor te zorgen dat het geheel kan opdrogen.

De plafondafwerking (optioneel) is open voor waterdamp (bijvoorbeeld houtvezelplaten, gipsplaten). As u een verflaag aanbrengt, kies dan voor ademende verf die waterdamp doorlaat.

Anderzijds kan bij een ingrijpende renovatie, waarbij de vloer op de begane grond wordt verwijderd, het dampscherm doorlopend worden gelegd, zonder risico op perforatie:

1

2

3

4

5

6

Samenstelling van een zware vloer

Een zware vloer die in contact staat met een kruipruimte, een onverwarmde kelder of een garage zal over het algemeen uit de volgende lagen bestaan:

• een vloerbedekking,
• een dekvloer,
• een dragende vloer om de structurele stabiliteit van het geheel te garanderen, zoals een betonplaat (gegoten plaat, holle vloerplaten…) of bakstenen gewelven (troggewelven).

Isolatie onder een bestaande betonplaat

De eenvoudigste manier is om onder de betonplaat te isoleren door harde panelen te lijmen en/of mechanisch te bevestigen: kurk, steenwol, houtvezel, polyurethaan (PUR), polyisocyanuraat (PIR), geëxtrudeerd polystyreen (XPS), geëxpandeerd polystyreen (EPS),…

Als de plaat wordt ondersteund door betonnen balken, moeten alle zijden geïsoleerd worden.

Polyurethaanschuim kan op minder toegankelijke plaatsen worden gespoten.

Aandachtspunt

Isolatie uit harde platen vereist een perfect gladde ondergrond om de continuïteit en hechting van de isolatie te verzekeren. Soms is het nodig om de ondergrond te egaliseren alvorens te isoleren.

1

2

3

4

5

Dampscherm

Zware vloeren (beton en baksteen) zijn voldoende dampdicht: ze fungeren als dampscherm, dus het is niet nodig om er een te voorzien.

Afwerking van het plafond

Als u een afwerking onder de isolatie wilt, kunt u kiezen voor meerlaagse panelen die de isolatie combineren met een gipsplaat of houtvezelplaat. Hierdoor is er geen extra frame nodig om de afwerkingspanelen op te hangen.

Als een goede brandreactie vereist is, met name voor garages, collectieve gebouwen en stookruimten, dan moeten geschikte panelen worden gebruikt, bijvoorbeeld van steenwol gecoat met houtvezel.

Goede praktijken

Het is raadzaam om aan het einde van de installatie een visuele inspectie uit te voeren en eventuele tussenruimten op te vullen. Onzorgvuldige installatie kan koudebruggen veroorzaken en de efficiëntie van het geheel verminderen.

Keuze van isolatiemateriaal

Er zijn een aantal criteria die u kunnen helpen bij de keuze van isolatie: de isolerende eigenschappen (lambdawaarde), de samenstelling (petrochemisch, mineraal, plantaardig,…), de afwerking, de kostprijs en de dikte (gekoppeld aan de beschikbare hoogte onder het plafond).

Eerst en vooral moet u de juiste isolatie kiezen voor het type vloer en de techniek die u hebt gekozen.

Wanneer de isolatie in een houten constructie wordt geplaatst, verdienen soepele, halfharde of losse materialen de voorkeur omdat ze de onregelmatigheden van de constructie volgen (zonder luchtzak) en daardoor betere thermische prestaties leveren.

Aan de andere kant, als de isolatie tegen een betonnen plafond wordt gelegd, kan de keuze vallen op harde isolatie, die gemakkelijker te installeren is.

Duurzame constructie

Als u een ecologische bouwaanpak wilt, kunt u het beste kiezen voor biobased isolatiematerialen, gemaakt van plantaardig materiaal (hout-, gras- of hennepvezel, kurk) of isolatie afkomstig van recycleercentra (cellulosewatten van papier en karton, gerecycleerde textielpanelen, enz.).

Het Europese FAI-Re project heeft fiches ontwikkeld waarin de milieu- impact en eigenschappen van materialen worden vergeleken: fai-re.eu

Hoe dik moet de isolatie zijn?

Controleer de warmtegeleidingscoëfficiënt λ (lambda) en de warmteweerstand R, die worden gebruikt om de thermische prestaties van een isolatiemateriaal en de toegang tot bestaande premies te beoordelen.

• λ (uitgedrukt in W/mK) kenmerkt het vermogen van een lichaam om warmte te geleiden. Hoe kleiner λ, hoe beter het materiaal isoleert.
• R (uitgedrukt in m2K/W) vertegenwoordigt de weerstand van een materiaallaag tegen de doorgang van warmte. Hoe hoger de R-waarde, hoe beter de isolerende laag.
• U = 1/R (uitgedrukt in W/m2K) U is de warmtedoorgangscoëfficiënt van een muur. Hoe lager de U-waarde, hoe efficiënter de muur. U is het omgekeerde van de warmteweerstand R van de muur.

Dikte voor een R-waarde ≥ 3.5 m2K/W (RENOLUTION- premie)

Soort isolatie	Los	Soepel	Hard	λ-coëfficiënt (W/mK)	Dikte
Cellulose	((v))	((v))	((x))	0,037 tot 0,041	15 tot 17 cm
Kurk	((v))	((x))	((v))	0,032 tot 0,045	13 tot 18 cm
Houtvezel	((v))	((v))	((v))	0,036 tot 0,043	15 tot 18 cm
Glas- of steenwol	((v))	((v))	((v))	0,030 tot 0,045	11 tot 16 cm
Geëxpandeerd polystyreen (EPS)	((v))	((x))	((v))	0,030 tot 0,038	11 tot 16 cm
Geëxtrudeerd polystyreen (XPS)	((x))	((x))	((v))	0,028 tot 0,038	10 tot 14 cm
Polyurethaan (PUR) Polyisocyanuraat (PIR)	((x))	((x))	((v))	0,023 tot 0,029	9 tot 11 cm
Resolschuim	((x))	((x))	((v))	0,022 tot 0,038	9 tot 16 cm

Afwerking en luchtdichtheid

De afwerking van het plafond (bijvoorbeeld met gipsplaat) is niet verplicht,
maar heeft als voordeel dat het een betere luchtdichtheid garandeert en de isolatie beschermt.

Brandreactie

In bepaalde ruimten, zoals garages of stookruimten, is het risico op brand groter. Daarom is het noodzakelijk om materialen te gebruiken met een goede brandreactie (hetzij de isolatie, hetzij een afwerking).

Kies bij voorkeur een onbrandbaar of nagenoeg onbrandbaar product, in overeenstemming met de Europese classificatienorm EN 13501-1.

Materialen met een brandreactie Euroklasse A1 of A2-s1-d0 voldoen aan deze criteria.

De technische fiche van het product geeft informatie over de klasse en het vermogen om vlammen te weerstaan en erop te reageren. De isolatie zelf kan de vereiste eigenschappen hebben of kan worden afgewerkt om goede brandvertragende eigenschappen te verkrijgen.

Er bestaan ook panelen die geschikt zijn voor dit doel, bestaande uit isolatie met een afwerking (bijvoorbeeld steenwol met een laag behandelde houtvezel).

Toen de traditionele Brusselse huizen werden gebouwd, waren de vloeren boven kelders en garages niet geïsoleerd. Natuurlijke ventilatie via kelderramen, roosters, enz. zorgden ervoor dat de vochtige lucht werd afgevoerd en de muren droogden. In de loop der tijd zijn deze ventilatiesystemen vaak afgesloten of verdwenen, wat soms vochtproblemen veroorzaakt.

Voordat de plafonds van kelders en garages worden geïsoleerd, moeten een aantal voorzorgsmaatregelen worden genomen, te beginnen met het verhelpen van vochtproblemen en het herstellen van een efficiënte ventilatie.

Verwijder alle vocht

Als er rond de vloer vochtproblemen zijn afkomstig van de steunmuren, moeten deze problemen allereerst worden verholpen:

• Vocht in muren in contact met de grond: maak de muren bij voorkeur van buitenaf waterdicht en draineer de muurvoeten. Als dit ingewikkeld blijkt, creëer dan een barrière aan de binnenkant, bijvoorbeeld met een waterafstotende cementering en injecties.
• Opstijgend vocht in muren: injecteer een waterafstotend product en creëer zo een horizontale waterdichte barrière die voorkomt dat vocht opstijgt in de keldermuren.

Laat de muren vervolgens goed drogen. Op de begane grond moet ook voor ventilatie worden gezorgd.

Meer informatie over voch

Raadpleeg voor meer informatie onze brochure “Vocht in de woning – Diagnose en oplossingen”, beschikbaar op de website van Homegrade

Raadpleeg de brochure

Zorg voor een goede kelderventilatie

Om kelders gezond te houden moeten ze geventileerd worden, met andere woorden, er moet voor een goede luchtverversing gezorgd worden.

Dit is belangrijk omdat het isoleren van het plafond de temperatuur in de kelder zal verlagen, waardoor het risico op condensatie toeneemt als de lucht vol zit met vocht.

De eenvoudigste oplossing is om de oorspronkelijke natuurlijke ventilatie te herstellen: open de afgesloten kelderramen weer en maak ze vrij om voor dwarsventilatie te zorgen.

Als dwarsventilatie onmogelijk of onvoldoende is, is het installeren van mechanische ventilatie een oplossing.

1

2

3

4

5

Als de kelder geen of maar één luchtverversing heeft, kunt u de blinde muur doorboren en aan de buitenkant een leiding installeren, die zich minstens 15 cm boven de grond moet bevinden. Indien nodig kan een mechanische afzuiging worden gebruikt voor een goede luchtcirculatie.

1

2

3

4

5

6

Controleer de staat van de vloer

Het is belangrijk om de staat van de vloerstructuur te controleren, temeer omdat deze daarna niet meer toegankelijk zal zijn.

• Betonnen vloeren vertonen over het algemeen weinig schade, tenzij ze grote waterschade hebben opgelopen. Controleer de metalen balken onder de betonplaten of bakstenen troggewelven op corrosie. Breng indien nodig een antiroestbehandeling aan. Hebt u twijfels hebt over de staat van de constructie (beschadigde balken, staat van de bakstenen), schakel dan een stabiliteitsingenieur in.
• Onder houten vloeren is het aan te raden om de toestand van de vloerbalken te controleren en indien nodig te behandelen met een schimmelwerend insecticide.
• Controleer of de vloer op de begane grond goed is afgedicht (voegen tussen vloerdelen). Reinigen met veel water kan immers de isolatie beschadigen die eronder wordt geplaatst.

Voor meer informatie

• Vergeet niet om de verwarmingsbuizen te isoleren.
• Voorkom koude tocht uit de kelder door het trappenhuis dat ernaartoe leidt beter af te sluiten. Idealiter isoleert u de tussenwanden en de kelderdeur zodat de isolatie doorlopend is.

Elektrische kabels, buizen, toestellen

• Sommige elementen, zoals verlichtingstoestellen, transformatoren, kabels of leidingen, zullen verplaatst moeten worden: bespreek dit met uw aannemer tijdens het bezoek dat voorafgaat aan het opmaken van de offerte.
• Vergeet niet om foto’s te maken van de elementen die bedekt zullen zijn door de isolatie, en maak indien nodig zelf schetsen van de kelder.

1. Zorg voor een goede isolatie van uw woning om zoveel mogelijk te voorkomen dat de geproduceerde warmte ontsnapt;
2. Installeer een efficiënte technische uitrusting, en vergeet de ventilatie niet;
3. Investeer in hernieuwbare energie.

Informeer u tegelijk over welke dagelijkse handelingen en eenvoudige ingrepen u gemakkelijk kan doen om uw energierekening te verlagen.

Ontdek de 35 handelingen om energie te besparen van écoconso.

Voordat u met de renovatiewerken begint, kunt u het behoud van klein bouwkundig erfgoed bevorderen en aan de circulaire economie denken door na te gaan welke elementen in goede staat verkeren en welke elementen erfgoedwaarde hebben.

Ontdek onze brochure Renoveren: herstellen, hergebruiken en recycleren.

De continuïteit tussen de isolatie van de muur en die van het dak, de vloer en de andere elementen die het beschermde volume afbakenen, is essentieel om koudebruggen te vermijden. Voldoende aandacht moet gaan naar de uitvoering van deze details.

De aansluitingen die hieronder worden voorgesteld, zijn van toepassing op alle isolatiemethodes.

Aansluiting tussen de muur en het hellend dak

Bij de isolatie van het dak kan op de latere isolatie van de muren van buitenaf worden geanticipeerd door dak- en kroonlijstoversteken aan te brengen.

Aansluiting op de muurvoet

De gevelisolatie wordt vanaf 30 cm boven de begane grond geplaatst.

Ter hoogte van de muurvoet wordt een vochtbestendig isolatiemateriaal geplaatst (cellenglas, geëxtrudeerd polystyreen…). Deze isolatie wordt doorgetrokken tot op voldoende diepte om de koudebrug te beperken (1m is een veiligheidsdiepte).

Boven de begane grond wordt de isolatie beschermd door een schokbestendig materiaal (geschikte mortel, blauwe hardsteen…).

Hiervoor moeten de funderingen vrijgemaakt worden en de muur waterdicht gemaakt met een bitumineuze coating of een dichtingsmembraan (bijvoorbeeld EPDM…).

Wanneer de vloerplaat geïsoleerd wordt, sluiten de muur- en vloerisolatie niet op elkaar aan. Daarom moet de weglengte tussen de binnen- en buitenomgeving (op onderstaande tekeningen weergegeven met de groene lijn) minstens 1 meter bedragen om een koudebrug te vermijden.

Aansluitingen in geval van de isolatie van een zijgevel

Isolatie

Fiches info

Isolatie van een gemene muur langs de buitenzijde – te volgen stappen en te nemen voorzorgsmaatregelen

Aansluiting met rookgasafvoeren

Aansluiting met de vensterramen en deurlijsten

Om koudebruggen tussen het schrijnwerk en de muurisolatie te vermijden moet de isolatie ononderbroken van de muur tot aan het raam zijn. De bestaande dorpel, meestal in blauwe hardsteen, wordt verwijderd of in het vlak van de gevel gezaagd en er wordt een nieuwe dorpel geplaatst op een drukvaste isolatie (bijvoorbeeld cellenglas). Deze nieuwe diepere dorpel (de muur is dikker geworden) is vaak in aluminium, wat de uitvoering vereenvoudigt.

De isolatie ter hoogte van de dagkanten is meestal minder dik dan op de muur, zeker als de ramen niet vervangen zijn. Er wordt gestreefd naar een zo hoog mogelijke dikte, afhankelijk van de configuratie.

Het is beter om de ramen te vervangen gelijktijdig met het isoleren van de gevel. Op die manier kan de aansluiting gemakkelijk uitgevoerd worden, zowel op vlak van isolatie als op vlak van luchtdichtheid. Het raam kan dan ook tegen de metselwerkmuur aan de buitenkant worden geplaatst (excentrische plaatsing), waardoor het zich in het verlengde van de isolatie bevindt.

De isolatie wordt ononderbroken geplaatst, aan de buitenkant van de bestaande muur en zonder luchtlaag ertussen.

Er is een ruim aanbod aan isolatiematerialen op de markt, isolatiematerialen met minerale grondstoffen (glaswol of rotswol), plantaardige grondstoffen (hout, vlas, hennep, cellulose, katoen…), dierlijke grondstoffen (schapenwol…) of synthetische grondstoffen (polyurethaan, geëxpandeerd polystyreen…).

Vergelijk hun prestaties en prijs, maar ga ook na voor welke toepassingen ze geschikt zijn en wat hun milieu-impact en hun akoestische eigenschappen zijn.

De warmtegeleidingscoëfficiënt λ (lambda) en de warmteweerstand R laten toe om de thermische prestaties van een isolatiemateriaal te beoordelen.

• λ “lambda” (uitgedrukt in W/mK) kenmerkt het vermogen van een lichaam om warmte te geleiden. Hoe kleiner λ, hoe beter het materiaal isoleert.
• R (uitgedrukt in m²K/W) geeft de warmteweerstand weer van een materiaallaag met een bepaalde dikte. Hoe groter R, hoe beter de materiaallaag isoleert.

Nodige diktes om een minimale energetische prestatie te bereiken: R ≥ 3,5 m²K/W

Soort isolatiemateriaal	λ (W/mK)	e min (cm)	μ sec
Geëxpandeerd polystyreen of piepschuim (EPS)	0,031 tot 0,045	11 tot 16	60
Geëxtrudeerd polystyreen (XPS)	0,028 tot 0,038	10 tot 14	300
Polyurethaan (PUR / PIR)	0,023 tot 0,029	9 tot 11	30
Minerale wol	0,031 tot 0,044	11 tot 16	1,2 tot 1,5
Kurk	0,032 tot 0,045	12 tot 16	30
Cellulosewatten (in bulk of halfhard)	0,037 tot 0,045	13 tot 16	1 tot 2
Houtvezels (vormvast)	0,037 tot 0,045	13 tot 16	4
Schapenwol	0,035 tot 0,045	13 tot 16	2

Vergelijk de technische fiches om in de materiaalcategorie die u hebt gekozen, die met de kleinste λ te selecteren.

Voor de isolatie van muren via de buitenzijde zal het soort isolatiemateriaal afhangen van de gekozen isolatiemethode, die grotendeels voortvloeit uit de keuze van de buitenafwerking.

In geval van een gevelbekleding op soepele of halfharde isolatie wordt gebruik gemaakt van platen uit houtwol, hennep, vlas, cellulose, gerecycleerd textiel, schapenwol, minerale wol…

Bij de andere isolatiemethodes wordt gebruik gemaakt van een vormvaste isolatie zoals platen uit polyurethaan, geëxpandeerd polystyreen, houtvezels met hoge densiteit, kurk…

Er zijn hoofdzakelijk vier technieken om een gevel via de buitenzijde te isoleren.

Twee afwerkingstechnieken die op isolatie worden toegepast

• Gevelpleister op isolatie (ETICS)
• Baksteenstrips op isolatie

De vormvaste isolatie wordt rechtstreeks tegen de buitenkant van de muur geplaatst. Ze wordt gelijmd en/of mechanisch bevestigd. De afwerking in gevelpleister of baksteenstrips wordt aangebracht/rechtstreeks verkleefd op de isolatie. Deze methodes zijn vooral geschikt voor complexe gevels met veel details.

Twee gevelbekledingstechnieken op isolatie

• Gevelbekleding op soepele of halfharde isolatie
• Gevelbekleding op vormvaste isolatie

Tussen de isolatie en de gevelbekleding bevindt zich een geventileerde luchtspouw. De gevelbekleding zorgt voor een uitstekende regendichting en kan met een waaier aan gevelafwerkingen gecombineerd worden: hout, gevelpannen, leien, metalen platen… De uitvoering is afhankelijk van het soort isolatie, vormvast of soepel.

Bepleistering op isolatie (ETICS methode)

De verschillende onderdelen (pleister, vormvaste isolatie, verstevigingselementen, bevestigingswijze…) maken deel uit van één geheel en moeten ook als dusdanig worden toegepast. Ze moeten van één fabrikant afkomstig zijn.

De meest gebruikte isolatie is geëxpandeerd polystyreen met grafiet (EPS), omwille van haar goede verhouding prijs/performanties. Houtvezels met grote dichtheid zijn een vaak gebruikt natuurlijk alternatief. Ze vereisen een dikker isolatiepakket dan polystyreen.

1

2

3

4

5

Afwerking met baksteenstrips

De baksteenstrips worden verkleefd op de isolatieplaten en vervolgens opgevoegd. Er bestaan ook geprefabriceerde systemen op buitenisolatie (meestal op polyurethaan).

1

2

3

4

5

Gevelbekleding op soepele of halfharde isolatie

De isolatie wordt in een houten structuur vastgezet die mechanisch op de bestaande gevel bevestigd wordt (metalen structuren worden afgeraden).

De meest gebruikte isolatie is minerale wol omwille van zijn lage kostprijs. Houtwol en hennep zijn plantaardige alternatieven die soms tegen dezelfde prijs verkrijgbaar zijn.

1

2

3

4

5

6

Gevelbekleding op vormvaste isolatie

De gevelbekleding wordt bevestigd op latten, die op hun beurt door de isolatie heen in de muur met vijzen zijn vastgezet.

De meest gebruikte isolatie is polyurethaan omwille van de goede verhouding kostprijs/prestaties. Houtwol met hoge dichtheid is een vaak toegepast plantaardig alternatief

1

2

3

4

5

6

Er zijn 45 premies beschikbaar voor renovatie- en besparingswerkzaamheden. Ontdek een overzicht van alle beschikbare premies, kredieten en subsidies in onze Samenvatting van de Premies.

RENOLUTION-premies

Sinds 1 januari 2022 zijn de Energiepremies en de premies voor de renovatie van het woonmilieu en de verfraaiing van gevels samengevoegd tot één systeem: de RENOLUTION-premies.

Bekijk de RENOLUTION-premies

Toestand van het dak en van de vloer

Voordat u met de isolatiewerken begint:

• de regendichting van het hellend dak controleren. De oorzaken van de infiltratie moeten worden weggewerkt;
• de bestaande vloerconstructie inspecteren op stabiliteit en gezondheid (barsten, insecten, zwammen en vocht).

Aanbrengen

• Het dampscherm moet doorlopend worden geplaatst, zonder openingen of luchtzakken.
• De isolatie moet doorlopend en zonder luchtzakken worden aangebracht, waarbij de voegen tussen de verschillende isolatielagen verspringen.
• De vloerafwerking (in de vorm van panelen of een soepele folie) moet dampdoorlatend zijn om het risico van condensatie in de isolatie te beperken.

Rookkanaal

Rookkanalen vereisen speciale aandacht om het brandgevaar te beperken, aangezien zij verbrandingsgassen met een hoge temperatuur naar buiten voeren. Een mogelijke oplossing is om onbrandbare isolatie (Euroklasse brandreactie A1 of A2-s1d0), zoals minerale wol, rondom het rookkanaal te plaatsen.

Geluidsiolatie

Thermische isolatiematerialen zijn niet noodzakelijk geluiddsabsorberende materialen. Om te zorgen voor geluidsisolatie tegen luchtgeluid is het namelijk noodzakelijk dat:

• de isolatie soepel, halfhard of los is, met een open celstructuur, wollig of schuimig (bijvoorbeeld: plantaardige, dierlijke en minerale wol). Harde materialen met gesloten cellen (bijv. polystyreen, polyurethaan…) verbeteren de akoestische prestaties van een muur niet en kunnen deze zelfs tenietdoen;
• de vloer- of plafondafwerking zwaar is en ontkoppeld van de hoofdstructuur.

Doe een beroep op professionelen

Alleen de werken die door een aannemer worden uitgevoerd, worden gesubsidieerd.

Controleer of het bedrijf waar u een beroep op doet ingeschreven is bij de KBO (Kruispuntbank van Ondernemingen), onderworpen is aan de Belgische btw en toegang heeft tot het beroep voor werken waarvoor dit vereist is.

Er zijn veel soorten isolatie op de markt. Maar er zijn een aantal factoren die u kunnen helpen bij uw keuze (thermische prestaties, kostprijs, milieu-impact, toepassingsgebied)

Allereerst is het belangrijk een isolatiemateriaal te kiezen dat geschikt is voor de aanbevolen techniek. Wanneer de isolatie in een houtstructuur wordt aangebracht, verdienen soepele, halfharde of losse materialen de voorkeur omdat deze goed aansluiten op de onregelmatigheden van de constructie (zonder luchtzakken) en daardoor betere thermische prestaties leveren.

Wordt de isolatie daarentegen op de structuur (hout of beton) gelegd, dan kan de keuze vallen op een harde isolatie (die bestand is tegen samendrukking als er geen tussenstructuur is).

Neem de tijd om de prestaties en prijzen te vergelijken, evenals de toepassingsgebieden, milieukenmerken en akoestische eigenschappen

De warmtegeleidingscoëfficiënten λ (lambda) en de warmteweerstand R laten toe de thermische prestaties van een isolatiemateriaal te beoordelen:

• λ (uitgedrukt in W/mK) kenmerkt het vermogen van een lichaam om warmte te geleiden. Hoe kleiner λ, hoe beter het materiaal isoleert,
• R (uitgedrukt in m²K/W) geeft de weerstand van een materiaallaag tegen het doorlaten van warmte weer. Hoe groter R, hoe beter de laag isoleert.

Diktes die nodig zijn om minimale thermische prestaties te bereiken : R ≥ 4 m²K/W

Soort isolatie	Los	Soepel	Hard	λ (W/mK)	Min. dikte (cm)	μ sec
Cellulosewol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1 tot 2
Glaswol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1,2 tot 1,5
Graswol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1
Hennepwol	((v))	((v))	((x))	0,039 tot 0,044	13 tot 18	1,2
Houtvezelwol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	4
Kurk	((v))	((x))	((v))	0,032 tot 0,045	13 tot 18	30
Polyurethaan (PUR/PIR)	((x))	((x))	((v))	0,023 tot 0,029	10 tot 12	30
Steenwol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1,2 tot 1,5

Een bestaande isolatie versterken

Als u de bestaande isolatie wilt versterken, kunt u een beperkte laag isolatie onder het dampscherm aanbrengen: de thermische weerstand R van de isolatie boven het dampscherm moet minstens 1,5 keer hoger zijn dan die van de isolatie eronder. Deze methode wordt afgeraden voor vochtige ruimtes.

Er zijn 3 manieren om een zoldervloer te isoleren.

• Op een houten of betonnen vloer (zonder deze te demonteren).
• In de dikte van een houten structuur langs onder.
• In de dikte van een houten structuur langs boven.

De keuze van de isolatietechniek voor de zoldervloer hangt af van de bestaande situatie.

Isoleren op de houten of betonnen vloer

Deze eenvoudig toe te passen techniek bestaat uit het plaatsen van soepele of harde isolatie op een bestaande vloer (houten of betonnen vloer) zonder in te grijpen in de afwerking van de benedenverdieping.

Houten vloer

1

2

3

4

5

6

7

8

Betonnen vloer

1

2

3

4

5

6

7

8

Isoleren in de dikte van de houten structuur langs onder

Bij deze techniek wordt de isolatie in de houten vloerconstructie geplaatst die van onder wordt bereikt vanaf de benedenverdieping. Hierdoor blijft de afwerking van de zoldervloer behouden, evenals het oorspronkelijke opslagvolume.

Het is echter niet mogelijk om de plafondafwerking te behouden, wat een nadeel kan zijn als er lijstwerk of rozetten op het plafond zijn aangebracht.

1

2

3

4

5

6

7

Isoleren in de dikte van de houten structuur langs boven

Bij deze techniek wordt de isolatie in de houten vloerconstructie geplaatst die van boven bereikt wordt vanaf de zolder. Hierdoor kan de plafondafwerking van de benedenverdieping worden behouden zonder dat het oorspronkelijke opslagvolume te veel wordt verminderd.

Gezien de moeilijke plaatsing van het dampscherm mag deze techniek alleen worden gebruikt als er geen andere oplossing mogelijk is.

1

2

3

4

5

6

7

Er zijn 45 premies beschikbaar voor renovatie- en besparingswerkzaamheden. Ontdek een overzicht van alle beschikbare premies, kredieten en subsidies in onze Samenvatting van de Premies.

RENOLUTION-premies

Sinds 1 januari 2022 zijn de Energiepremies en de premies voor de renovatie van het woonmilieu en de verfraaiing van gevels samengevoegd tot één systeem: de RENOLUTION-premies.

Bekijk de RENOLUTION-premies

Helling en waterafvoer

• Om te zorgen voor waterafvoer moet de dakhelling minstens 2% bedragen (2cm per lopende meter). Als correctie van de helling nodig is, gebruik dan droge technieken zonder toevoeging van vocht in het dakcomplex. Controleer of het water na plaatsing van de isolatie (ook rond schoorstenen en koepels) nog correct kan worden afgevoerd naar het lage punt van het dak, zelfs nadat de constructie door overgewicht is vervormd. Het is raadzaam om waterspuwers als noodvoorziening te gebruiken voor het geval de afvoer wordt belemmerd.

Staat van de waterdichting

• Als de bestaande waterdichting in slechte staat verkeert, moet deze volledig verwijderd worden.
• De afdichting en de opstelling ervan moeten zodanig zijn ontworpen dat eventuele lekken gemakkelijk kunnen opgespoord worden. Een lek is minder makkelijk te detecteren als de afdichting niet vastgehecht is aan de dakvloer.

Staat van de constructie

• De dakconstructie moet droog en in goede staat zijn. Bij de herstelling van het dak moet de houten structuur gecontroleerd en preventief behandeld worden tegen aantasting door zwammen (meer bepaald de huiszwam), schimmels of insectenlarven.

Onderhoud van het dak

• Het is raadzaam een onderhoudscontract af te sluiten met de aannemer die de afdichting heeft uitgevoerd voor regelmatige controle van deze afdichting, de waterafvoer en de eventuele ballast.

Continuïteit van de isolatie

• De dakisolatie moet aansluiten op de isolatie van de muren en de koepels om de invloed van koudebruggen te vermijden.

Anticipatie van toekomstige werkzaamheden

• Het is mogelijk om te anticiperen op de toekomstige isolatie van muren langs de buitenkant door middel van een dakoversteek.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Bij plaatsing boven de dakvloer (warm dak en omkeerdak) moet deze bestand zijn tegen samendrukking (bijv.: kurk, cellenglas, houtvezel met hoge dichtheid, sommige polyurethanen, geëxtrudeerd polystyreen…).

Voor omkeerdaken moet de isolatie ook vochtbestendig zijn (geëxtrudeerd polystyreen).

Wanneer de isolatie van onderaf wordt geplaatst (compact dak), wordt soepele isolatie gebruikt (bijv.: glaswol, steenwol, houtwol, vlaswol, hennepwol, schapenwol, celluloseschuim…).

De warmtegeleidingscoëfficiënt λ (lambda) en de warmteweerstand R laten toe de thermische prestaties van een isolatiemateriaal te beoordelen:

• λ (uitgedrukt in W/mK) kenmerkt het vermogen van een lichaam om warmte te geleiden. Hoe kleiner λ, hoe beter het materiaal isoleert.
• R (uitgedrukt in m²K/W) geeft aan hoe groot de weerstand is tegen warmteverliezen via geleiding van een materiaallaag. Hoe groter R, hoe beter de laag isoleert

Diktes die nodig zijn om minimale thermische prestaties te bereiken: R ≥ 4 m2K/W

Soort isolatie	Los	Soepel	Hard	λ (W/mK)	min. dikte (cm)	μ sec
Glaswol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1,2 tot 1,5
Steenwol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1,2 tot 1,5
Houtvezelwol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	4
Hennepwol	((v))	((v))	((x))	0,039 tot 0,044	13 tot 18	1,2
Graswol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1
Cellulosewol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1 tot 2
Kurk	((v))	((x))	((v))	0,032 tot 0,045	13 tot 18	30
Polyurethaan (PUR / PIR)	((x))	((x))	((v))	0,023 tot 0,029	10 tot 12	30
XPS	((x))	((x))	((v))	0,029 tot 0,035	9,3 tot 13,7	80 tot 200

1. Warm dak

De isolatie bevindt zich boven de dakvloer en onder het waterdichte membraan.

Het is de betrouwbaarste methode om platte daken te isoleren, zowel bij renovatie als nieuwbouw. Bij renovatie wordt de isolatie boven het bestaande dakafdichtingsmembraan geplaatst, indien dit in goede staat is. Op de isolatiepanelen wordt een nieuw waterdicht membraan geplaatst.

1

2

3

4

5

2. Omkeerdak

De isolatie bevindt zich boven de dakvloer en het regenwerend membraan.

Deze methode wordt alleen toegepast op een zware constructie, die een overgewicht kan dragen en voldoende vlak is om waterstagnatie onder de isolatieplaten te voorkomen.

De isolatie, geëxtrudeerd polystyreen (XPS) in stijve platen wordt op de bestaande dakafdichtingsmembraan geplaatst, indien dit in goede staat is. Een ballastlaag (grind, betontegels…) houdt de isolatieplaten op hun plaats en beschermt ze tegen UV-stralen.

1

2

3

4

5

6

3. Compact dak

De isolatie bevindt zich onder de vloer

Deze methode is alleen van toepassing op daken met een houten structuur. De soepele isolatie wordt in de constructie aangebracht waarbij de gehele ruimte wordt opgevuld (zonder luchtlaag) en eronder een vochtgestuurde damprem aan te brengen, rechtstreeks tegen de isolatie.

Deze techniek wordt gebruikt wanneer u thermische en akoestische isolatie van het dak wil combineren en kan een oplossing zijn bij renovatie, wanneer verhoging van het afgewerkte dakvlak onmogelijk is. Deze wordt evenwel niet aanbevolen boven vochtige ruimtes.

Om condensatieproblemen van de binnenlucht te voorkomen aan de onderzijde van de dakvloer, die onderhevig is aan temperatuurschommelingen, moet aan specifieke voorwaarden worden voldaan. Met name het dak moet aan de zon worden blootgesteld en vrij blijven (geen installatie van zonnepanelen of inrichting van een terras).

1

2

3

4

5

6

Wat is het verschil met een koud dak?

Het koude dak, dat ten stelligste wordt afgeraden, wordt in België niet meer toegepast. Het is raadzaam een bestaand koud dak (herkenbaar aan de ventilatiepijpjes) om te vormen tot een warm dak of omkeerdak.

4. Gemengd dak

Er is een compromis te vinden tussen een warm dak en een compact dak, door een deel van de isolatie boven de dakvloer en een deel eronder aan te brengen. Dit zorgt voor de gewenste warmte-isolatieprestatie doordat de verhoging van het afgewerkte dakvlak beperkt wordt. Het is een veelgebruikte oplossing om akoestische en thermische isolatie te verenigen.

1

2

3

4

5

De eenvoudige regel om condensatie in de wand te voorkomen

Problemen met inwendige condensatie worden vermeden als de R-waarde van de uitwendige isolatie 1,5 keer hoger is dan de R-waarde van de inwendige isolatie.

$R = \frac{\text{isolatiedikte (in m)}}{\lambda}$

Er zijn 45 premies beschikbaar voor renovatie- en besparingswerkzaamheden. Ontdek een overzicht van alle beschikbare premies, kredieten en subsidies in onze Samenvatting van de Premies.

RENOLUTION-premies

Sinds 1 januari 2022 zijn de Energiepremies en de premies voor de renovatie van het woonmilieu en de verfraaiing van gevels samengevoegd tot één systeem: de RENOLUTION-premies.

Bekijk de RENOLUTION-premies

• Bij het herstellen van het dak moet de dakstructuur gecontroleerd worden en preventief behandeld tegen de aantasting door zwammen (meer bepaald de huiszwam), schimmels of insectenlarven.
• Het onderdak, de isolatie en het dampscherm moeten ononderbroken geplaatst worden en zonder luchtspleet tussen de verschillende lagen.
• Details en aansluitingen moeten correct uitgevoerd worden: kroonlijsten, schouw, dakramen, enz. Dit zijn de plaatsen waar de meeste lekken ontstaan.
• Om de invloed van koudebruggen te vermijden, moet de dakisolatie aansluiten op de muurisolatie, maar ook op de dakramen door middel van isolerende kaders.
• Het is mogelijk om te anticiperen op de toekomstige isolatie van de muren langs de buitenkant door middel van dakoversteken en kroonlijsten.

Er zijn isolatiematerialen met minerale grondstoffen (glaswol of rotswol), plantaardige grondstoffen (hout, vlas, hennep, cellulose, katoen…), dierlijke grondstoffen (schapenwol…) of synthetische grondstoffen (polyurethaan, geëxtrudeerd polystyreen…).

Neem de tijd om de prestaties en prijzen te vergelijken, evenals de toepassingsgebieden, milieukenmerken en akoestische eigenschappen.

De warmtegeleidingscoëfficiënt λ (“lambda”) en de warmteweerstand R laten toe de thermische prestaties van een isolatiemateriaal te beoordelen:

• λ (uitgedrukt in W/mK) kenmerkt het vermogen van een lichaam om warmte te geleiden. Hoe kleiner λ, hoe beter het materiaal isoleert.
• R (uitgedrukt in m²K/W) geeft aan hoe groot de weerstand is tegen warmteverliezen via geleiding van een materiaallaag. Hoe groter R, hoe beter de laag isoleert.

Diktes die nodig zijn om minimale thermische prestaties te bereiken: R ≥ 4 m²K/W

Soort isolatie	Los	Soepel	Hard	λ (W/mK)	min. dikte (cm)	μ sec
Glaswol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1,2 tot 1,5
Steenwol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1,2 tot 1,5
Houtvezelwol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	4
Hennepwol	((v))	((v))	((x))	0,039 tot 0,044	13 tot 18	1,2
Graswol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1
Cellulosewol	((v))	((v))	((x))	0,030 tot 0,045	13 tot 18	1 tot 2
Kurk	((v))	((x))	((v))	0,032 tot 0,045	13 tot 18	30
Polyurethaan (PUR / PIR)	((x))	((x))	((v))	0,023 tot 0,029	10 tot 12	30
XPS	((x))	((x))	((v))	0,029 tot 0,035	9,3 tot 13,7	80 tot 200

Een bestaande isolatie versterken

Als u een bestaande isolatie wil versterken, kunt u onder het dampscherm een beperkte isolatielaag aanbrengen: de thermische weerstand R van de isolatie boven het dampscherm moet minstens 1,5 keer hoger zijn dan die van de isolatie eronder. Deze methode wordt afgeraden voor vochtige ruimtes.

Het hellend dak isoleren via de binnenzijde met platen

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Het hellend dak isoleren via inblazing

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Het hellend dak isoleren via de buitenzijde (sarkingdak)

1

2

3

4

5

6

7

8

9

De zoldervloer isoleren

Het isoleren van een betonnen vloer van onderaf is interessant om akoestische redenen, maar delicater (risico op condensatie). De isolatie moet aan een voorafgaande studie worden onderworpen.

Assurez-vous tout d’abord que la couverture, la charpente et la sous-toiture de votre toit soient dans un état impeccable. Ce point est important car l’isolation de la toiture empêche sa ventilation : une infiltration d’eau ne sèchera pas et pourra entraîner des dégradations et des champignons.

Une personne avisée, en vaut deux

Prenez le temps de lire notre brochure Toiture inclinée , rénovation et isolation . Elle vous aide à comprendre en détail comment est construite votre toiture, comment fonctionne l’isolation et les types d’isolants disponibles.
Vous pourrez ainsi faire les bons choix, contacter une entreprise qui pose le type d’isolant qui vous convient et échanger avec votre entrepreneur de manière efficace et… constructive.

Les primes en premier

La préparation prime l’action. Renseignez-vous sur les primes et les aides avant les travaux. Vous saurez ainsi à quoi vous en tenir au niveau budget, démarches et délais.

Urbanisme quand tu nous tiens

Si vous ne modifiez rien à l’extérieur et que votre habitation n’est pas classée vous ne devez a priori pas demander d’autorisation. Si vous isolez par l’extérieur ou que vous modifiez votre toiture, mieux vaut vous renseigner auprès de votre commune.

Er zijn 45 premies beschikbaar voor renovatie- en besparingswerkzaamheden. Ontdek een overzicht van alle beschikbare premies, kredieten en subsidies in onze Samenvatting van de Premies.

RENOLUTION-premies

Sinds 1 januari 2022 zijn de Energiepremies en de premies voor de renovatie van het woonmilieu en de verfraaiing van gevels samengevoegd tot één systeem: de RENOLUTION-premies.

Bekijk de RENOLUTION-premies